Το Fallout είναι σίγουρα στο top 5 των αγαπημένων μου παιχνιδιών όλων των εποχών. Πέρασα όλο το 2001 φορώντας αυτοσχέδιο μπλε t-shirt, με τυπωμένο το Vault 13 στην πλάτη, τελείωσα τα Fallout με πολλούς διαφορετικούς συνδυασμούς και άντεξα μέχρι και το μέτριο gameplay του Brotherhood of Steel για το PlayStation 2, προκειμένου να ρουφήξω περισσότερες εικόνες από αυτό το τόσο ξεχωριστό setting. Και ναι, συνοφρυώθηκα όταν άκουσα για πρώτη φορά ότι η Bethesda θα έφτιαχνε το Fallout 3, χρησιμοποιώντας τη μηχανή του Oblivion. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν προπαράγγειλα τη συλλεκτική έκδοση ή ότι είδα το παιχνίδι με προκατάληψη. Κι, ευτυχώς, με περίμενε μια ευχάριστη έκπληξη.

Fallout History 101

Το 2077 γίνεται το πυρηνικό ολοκαύτωμα – δεν έχει σημασία πώς και γιατί: είναι απλά η πολεμική, αυτοκαταστροφική φύση του ανθρώπου («war never changes», όπως αφηγείται χαρακτηριστικά ο Ron Perlman). Μεγάλη μερίδα του πληθυσμού, όμως, είχε προνοήσει και είχε κρυφτεί στα πυρηνικά καταφύγια, τα λεγόμενα fallout shelters, που έκαναν θραύση στις ΗΠΑ τη δεκαετία του '40 και του '50. Σε αυτό το εναλλακτικό σύμπαν, λοιπόν, ενώ στην επιφάνεια της γης επικρατεί το χάος του ραδιενεργού, πυρηνικού χειμώνα, οι «άνθρωποι των 50s» είναι ασφαλείς στις κρυψώνες τους. Τι γίνεται, όμως, όταν μετά από δεκαετίες βγαίνουν στον έξω κόσμο;

Αυτό το είδαμε στα πρώτα παιχνίδια της σειράς. Στο Fallout 3 είμαστε 30 χρόνια μπροστά: ο πρωταγωνιστής γεννιέται στο Vault 101, όπου τον μεγαλώνει ο επιστήμονας πατέρας του (Liam Neeson). Η βρεφική, παιδική και εφηβική ηλικία λειτουργούν στο παιχνίδι ως ένα ιδιοφυές tutorial και character creation. Στα 18 σας, όμως, ο πατέρας εγκαταλείπει το δικτατορικό καθεστώς του Vault 101 και μέσα στο χαμό που ακολουθεί, είστε αναγκασμένοι να τον ακολουθήσετε, να βγείτε στον αφιλόξενο κόσμο και να τον βρείτε. Έτσι ξεκινάει το παιχνίδι...

FPS και RPG και ACTION!

To Fallout είναι ένα action/RPG, με έμφαση στο action: ξεχάστε τον καθαρά turn-based χαρακτήρα με το grid στο έδαφος των πρώτων Fallout. Παίζεται ως πρώτου, τρίτου προσώπου ή και με over-the-shoulder cam (η κάμερα κάνει ένα εντυπωσιακά ομαλό zoom in/out) και ως action, όπου μπορείτε ανά πάσα στιγμή να παγώσετε το χρόνο και να μπείτε στο περιβόητο V.A.T.S. (Vault-Tec Assisted Targeting System). Εδώ επενδύετε με το πάσο σας τα action points για τις επιθέσεις σας και τα αποτελέσματα τα βλέπετε μέσα από δραματικά «cut-scenes» σε αργή κίνηση, από διάφορες κάμερες. Αμέσως μετά βγαίνετε από το V.A.T.S. αυτόματα και κινείστε πάλι σε real-time action, ενώ οι action-points αρχίζουν να γεμίζουν σιγά-σιγά. Ακούγεται πιο πολύπλοκο απ' ό,τι είναι πραγματικά: το σύστημα (χαρακτηριστικό της εποχής Fallout, αφού σας επιτρέπει να σημαδέψετε μεμονωμένα μέλη του θύματος) λειτουργεί όμορφα, γίνεται γρήγορα δεύτερη φύση και συνδυάζεται εύκολα με τη real-time δράση.

Ένα καλό χτύπημα μέσα από το V.A.T.S. θα κάνει cripple το μέλος που σημαδεύετε και θα δυσκολέψει πολύ το θύμα: με τσακισμένο πόδι μειώνεται πολύ η κίνησή του (πολύ αποτελεσματικό σε ένα Deathclaw), αν χτυπήσετε τα χέρια, θα του πέσουν τα όπλα, ενώ αν κάνετε cripple το κεφάλι, θα χάσει πολύ από την ευστοχία του. Υπάρχουν και «ειδικοί» στόχοι, για παράδειγμα, σε ένα οπλισμένο ανθρωποειδές μπορείτε να σημαδέψετε το όπλο και να το καταστρέψετε (απόλαυση όταν ο εχθρός κρατάει χειροβομβίδα). Τα μυρμήγκια αποπροσανατολίζονται αν διαλύσετε τις κεραίες τους, κάποια ρομπότ έχουν ένα μικρό τσιπ ελέγχου στην πλάτη και πάει λέγοντας. Υπάρχουν γενικότερα κι άλλες... tactical επιλογές: οι πυροσβεστήρες, οι γεννήτριες, οι περιοχές με διαρροές γκαζιού και τα αυτοκίνητα γύρω σας, ανατινάζονται πολύ εύκολα και εξυπηρετούν ως τέλειες παγίδες για το ανυποψίαστο θύμα. Κάποια αυτοκίνητα, μάλιστα, έχουν μικρούς πυρηνικούς κινητήρες, κάνοντας την απόλαυση της έκρηξης ακόμα μεγαλύτερη. Να σημειώσω ότι αρχικά η εντύπωσή μου στις ακραία βίαιες fatalities ήταν αρνητική: είναι λίγο σαχλό και μη ρεαλιστικό να βλέπεις μια σφαίρα από πιστόλι να αποκεφαλίζει έναν raider, το πτώμα να τινάζεται 10 μέτρα πίσω και το κεφάλι να περιστρέφεται 10 φορές στον άξονά του. Η αλήθεια όμως είναι ότι αυτή η καφρίλα είναι μέρος του μαύρου χιούμορ του Fallout – εξάλλου, αργότερα που μπαίνουν και τα Plasma, Laser και Heavy Weapons fatalities, το θέαμα γίνεται ακόμα πιο ακραίο.

Τις τοποθεσίες που ανακαλύπτετε στο χάρτη του κόσμου, μπορείτε να τις επισκεφθείτε μετά στιγμιαία, μέσω του fast travel (αρκεί να βρίσκεστε σε εξωτερικό χώρο και μακριά από εχθρούς). Ο εξωτερικός κόσμος είναι seamless – δεν υπάρχουν loading times όσο ταξιδεύεις με τα πόδια, παρά μόνο όταν μπεις σε κτήρια ή στο fast travel. Τα γραφικά και η ατμόσφαιρα του παιχνιδιού αγγίζουν το τέλειο και η εξερεύνηση του κόσμου είναι απολαυστική, αφού πάντα βρίσκεις νέα πράγματα, ξεχασμένες τοποθεσίες, αινιγματικές ραδιοφωνικές εκπομπές και μυστηριώδεις καταστάσεις. Θα μπορούσα να δώσω άπειρα παραδείγματα με πολύ λυρισμό και συναίσθημα, αλλά πραγματικά δεν θέλω να χαλάσω τη χαρά της εξερεύνησης με spoilers.

1st person εναντίον 3rd person

Όσο περνάνε οι ώρες τόσο πιο εμφανές είναι ότι το Fallout 3 έχει σχεδιαστεί με το 1st person υπόψη. Η οπτική τρίτου προσώπου, δυστυχώς, έχει κάποια προβλήματα: εκτός από το θέμα αισθητικής (ο χαρακτήρας σας «γλιστράει» στο έδαφος) υπάρχει το πιο σημαντικό, πρακτικό εμπόδιο στόχευσης αντικειμένων που θέλετε να πάρετε ή να χρησιμοποιήσετε. Ενώ στο 1st person μπορείτε να πατήσετε με ακρίβεια ένα κουμπί ή να ανοίξετε ένα ντουλάπι, στο 3rd person πρέπει να στοχεύσεις ελαφρώς πιο αριστερά το σκόπευτρο, ενώ κάποια tripwires (παγίδες που ενεργοποιούνται από λεπτό σύρμα) είναι αδύνατο να εντοπιστούν από μακρινό 3rd person. Από την άλλη, με το 3rd person έχετε καλύτερη επόπτευση του χώρου σας, οπότε αναγκαστικά θα κάνετε συχνά εναλλαγές της κάμερας.

Αν και θυμίζει FPS, δεν μπορείτε να παίξετε με στυλ run-and-gun. Πρώτον, δεν υπάρχουν άπειρα πυρομαχικά (ακόμα κι αν βρείτε κρυφές αποθήκες και αποθέματα). Δεύτερον, όπλα και πανοπλίες φθίνουν με τη χρήση – θα πρέπει να σας τα επισκευάσει κάποιος NPC ή να τα φτιάξετε εσείς, αρκεί να έχετε αρκετά υψηλό Repair και, το βασικότερο, παρόμοια αντικείμενα για να χρησιμοποιήσετε ως ανταλλακτικά. Όσο κι αν μοιάζει με FPS, όμως (κάτι που θα ξενίσει φανατισμένους purists της σειράς), το Fallout είναι RPG. Έχετε τα κλασικά στατιστικά του συστήματος S.P.E.C.I.A.L., τα skills σας, τα quests και τους διαλόγους και, ουσιαστικά όλο το πακέτο-Fallout με διάφορα mini-games των skills, για να σπάει και η μονοτονία. Το Lockpick mini-game μοιάζει με αυτό του Oblivion, όπου πρέπει να συγχρονίσετε κινήσεις του ποντικιού και των πλήκτρων, ενώ το Hacking mini-game μοιάζει πολύ με mastermind – απλά αντί για χρώματα έχετε τα γράμματα των passwords.

Η επιλογή μεταξύ καλού/κακού έχει απτό μετρητή στο Fallout 3, με τη μορφή του karma (επίσης κλασικό Fallout-στοιχείο). Παίρνετε θετικούς πόντους για καλές πράξεις και αρνητικούς για κακές. Το status σας αλλάζει πολλά πράγματα, ανά πάσα στιγμή: διαφορετικές πιθανές απαντήσεις, διαφορετικοί NPCs θα έρθουν να πολεμήσουν μαζί σας και διαφορετικοί τίτλοι και αποστολές ενεργοποιούνται αναλόγως με τις πράξεις σας. Μαζί σας μπορείτε να έχετε τον Dogmeat (το σκύλο από τα πρώτα Fallout) κι έναν ακόμα NPC – μπορείτε να δώσετε κάποιες γενικές εντολές αλλά στη μάχη λειτουργούν μόνοι τους. Οι διαθέσιμοι NPCs είναι 6, τρεις για παίκτες με καλό Karma και τρεις που θα σας ακολουθήσουν μόνο αν είστε κακούλης. Στη μάχη, οι NPCs παίρνουν πρωτοβουλίες, καλύπτονται, χρησιμοποιούν χειροβομβίδες ή άλλα πράγματα που τους δίνετε – αλλά κάνουν και τις γκάφες τους μέσα στη μάχη, δεν είναι αλάνθαστοι. Κάντε συχνά saves.

Fallout 3 και Oblivion

Κάποιες συγκρίσεις με το Oblivion είναι αναπόφευκτες, παρόλο που δεν με βρίσκουν σύμφωνο, καθώς παντού διαβάζω το αχαρακτήριστο «Oblivion with guns;». Από μια άποψη, είναι λογικό, αφού τα δύο παιχνίδια χρησιμοποιούν την Gamebryo engine (αν και στο Fallout 3 είναι optimized και παίζει πιο ομαλά σε ελαφρώς «αδύναμα» PCs).

Τα δύο πιο αμφιλεγόμενα στοιχεία του Oblivion (και για μένα τα μεγαλύτερα μειονεκτήματά του), δηλαδή τα τέρατα που κάνουν scale το level τους χωρίς περιορισμούς μαζί με εσάς και το experience system που βασίζεται στη χρήση των βασικών skills, λείπουν. Υπάρχει κάποιο scaling, αλλά όχι στα εκνευριστικά επίπεδα του Oblivion. Επίσης, το Fallout 3 χρησιμοποιεί το κλασικό experience-based σύστημα: όταν σκοτώνετε εχθρούς, όταν εκπληρώνετε quests, όταν χρησιμοποιείτε με επιτυχία κάποιο skill (αφοπλισμός παγίδας, παραβίαση κλειδαριάς, μέχρι κι ένα καλό Speech για να πείσετε κάποιον NPC), παίρνετε experience. Όταν μαζέψεις αρκετά, περνάς level, απλά και ωραία, χωρίς την ανάγκη να χοροπηδάς σαν κατσίκι για να ανεβάσεις το Acrobatics, ώστε να περάσεις level. Σε κάθε Level-up παίρνετε πόντους για να επενδύσετε στα Skills σας μέχρι το 100 (οι οποίοι αυξάνονται δραματικά αν έχετε υψηλό Intelligence) και την ευκαιρία να διαλέξετε ένα από τα τόσο λατρεμένα Perks. Tα περισσότερα θα τα θυμηθείτε κι από τα πρώτα Fallout και σίγουρα θα σας κάνουν να χαμογελάσετε, ενώ σημειώστε ότι Perks μπορείτε να κερδίσετε και ως αμοιβές σε κάποιες αποστολές.

Είναι πιθανό, πάντως, να βρείτε ενοχλήσεις που θυμίζουν Oblivion: όταν έχουν μαζευτεί πολλοί NPCs που έχουν scripts διαλόγους μεταξύ τους, επικρατεί μια κακοφωνία, ενώ σημαντικό θέμα είναι και διάφορα «τυχαία» περιστατικά – κάποια απλά ζημιώνουν την ατμόσφαιρα και τον ρεαλισμό, αλλά τα πιο σοβαρά μπορεί να σας χαλάσουν ένα quest. ΝPC που τρέχουν ή κάνουν evade χωρίς λόγο, ένας φρουρός ξυπνάει με μαγικό τρόπο όταν κλέβεις κάτι στο διπλανό δωμάτιο, ένας trader που τον κάνεις κόσκινο με το πολυβόλο, σου πουλάει πράγματα χωρίς πρόβλημα. Παρατήρησα και θέματα clipping (σε κατηφόρες τα πόδια μου μπαίνουν μέσα στο δρόμο) ή collision detection που σε κάνουν να κολλάς. Κάντε συχνά saves.

Προσωπικά θα ήθελα να δω μερικά συμπληρωματικά πράγματα παραπάνω: ίσως random encounters όταν χρησιμοποιείται το fast travel, περισσότερες «συνταγές» για αυτοσχέδια όπλα (όχι μόνο εφτά), περισσότερο έλεγχο στους companion NPCs, μια καθυστέρηση στην παρουσίαση των plasma/laser/nukes γιατί εμφανίζονται νωρίς στο παιχνίδι, πιο προσεγμένα, καλογραμμένα «ψαγμένα» κείμενα, χωρίς παιδικά κλισέ... και ένα πιο grand φινάλε (που θα με άφηνε, όμως, μετά να περιπλανιέμαι στον κόσμο). Θα ήθελα να δω τη ραδιενέργεια να δυσκολεύει περισσότερο τον παίκτη ως μηχανισμός, πιο ουσιώδες melee σύστημα μάχης (περνάει τελείως απαρατήρητο και δεν επιτρέπει targeting), αλλά και πιο αργό leveling (out-of-the-box, όχι μέσα από user mods).

Όλα αυτά όμως τα προσπερνάω, είναι καθαρά «δικές μου» παρατηρήσεις κι επιθυμίες ως Fallout fan. Oι πιο έντονες ενοχλήσεις μου δεν έχουν να κάνουν με το ύφος, το περιεχόμενο, τους μηχανισμούς του Fallout 3, αλλά με τις καθαρά τεχνικές ελλείψεις και ατασθαλίες που αναφέραμε πριν, τα κενά στα scripts των NPCs, τα frameskips και stutters που ευτυχώς, με μια μικροεπέμβαση στο αρχείο ini, φτιάχνουν λιγάκι (χαρακτηριστικά της μηχανής, από τον καιρό του Oblivion). Αν είχαν εξομαλυνθεί όλα αυτά, θα βαθμολογούσα το Fallout 3 με υψηλότερο βαθμό. Πάντως, αν κι έχω διαβάσει για πολλούς χρήστες με σοβαρά προβλήματα, crashes και memory leaks, προσωπικά είχα 2-3 crashes σε πάνω από εξήντα ώρες παιχνιδιού. Όπως έχω πει ήδη, κάντε συχνά saves.

Στα πλεονεκτήματα πρέπει να βάλουμε και την εύκολη πια επεκτασιμότητα του τίτλου, τόσο από άποψη mods, αλλά και από επίσημα expansions που σίγουρα θα κυκλοφορήσουν (το καλό που τους θέλω). Η μουσική επένδυση είναι εκπληκτική, με αυθεντικά τραγούδια των '40s, ενώ υπάρχει και το κερασάκι του Games for Windows Live. Αυτό θα πει ότι θα έχετε την ευκαιρία να μαζέψετε 50 achievements (στα 49 κουράστηκα), από την ολοκλήρωση quests μέχρι επιτεύγματα skills (50 παραβιάσεις κλειδαριών, 50 επιτυχημένα Speech σε NPC κ.λπ.). Για να πάρεις όλα τα achievements, να κάνεις όλα τα quests και να εξερευνήσεις τον χάρτη, χρειάζονται πάνω από 60 ώρες, ίσως και 80, αν είσαι πολύ διεξοδικός και σχολαστικός. Το main quest μπορεί να τελειώσει και σε 20 ώρες ίσως, αλλά πραγματικά δεν είναι ο προορισμός το θέμα, αλλά το ταξίδι.

Επίλογος (δηλαδή ευκαιρία για φλυαρίες)

Όταν στη Rivet City, που στην ουσία είναι ένα τεράστιο, αδρανοποιημένο αεροπλανοφόρο που έχει μετατραπεί σε «πόλη», ρωτώντας ένα παιδάκι «πού είναι ο γονείς σου, μικρούλι;», μου απάντησε «άντε και $##$@, παλιο-%#@$», σοκαρίστηκα ευχάριστα. Αν και υπάρχει μαύρο χιούμορ, είναι περιορισμένο και δεν αναφέρεται σε θέματα ή χαρακτήρες εκτός κόσμου. Θυμάμαι στα πρώτα Fallout γινόταν χαμός – πάρα πολλές αναφορές σε Monty Pythons, χαρακτήρες από το μάγο του Οζ και πολλές μπηχτές σε προσωπικότητες του σήμερα. Το Fallout 3 κρατάει απόσταση από τέτοια πολιτιστικά αστεία και κάνει τα αστεία του με τους δικούς του κανόνες.

Το μεγάλο ερώτημα που θέτουν οι «παλιοί» είναι αν το Fallout 3 έχει «πιάσει» το χαρακτήρα του πολύ ιδιαίτερου setting. Από τη μια υπάρχει ένας πιο αθώος, αμόλυντος, χαρούμενος κόσμος της Αμερικής των '40s-'50s, μια εποχή που θυμόμαστε περισσότερο από τη χαρακτηριστική ρομαντική μουσική, τα μεγάλα αμερικανικά αμάξια, αλλά και τα πρώτα βήματα του υπερκατανωλισμού [περίεργες οικιακές συσκευές, έλευση της Coca-Cola (η οποία σατιρίζεται με την Nuka Cola)]. Αν και προφανώς εκείνη η περίοδος είχε τις άσχημες πτυχές της, στο μυαλό μας ο μέσος άνθρωπος τότε ήταν χαμογελαστός, λίγο αφελής και απονήρευτος και σκοπός της ζωής του ήταν το σπιτάκι με τον άσπρο φράχτη, δύο πιτσιρίκια και ένα καινούργιο ψυγείο.

Από την άλλη, έχεις έναν κατεστραμμένο κόσμο, υλικά και ηθικά: η πλήρης πτώση του ανθρώπινου γένους, το οποίο έχει κάνει πραγματικότητα το χειρότερο εφιάλτη μας: το ολικό ολοκαύτωμα του πλανήτη. Ακραία ενσάρκωση τον τρομακτικών αποτελεσμάτων μιας τέτοιας καταστροφής, οι τερατώδεις mutants και τα κάθε λογής εκτρώματα της φύσης, γιγάντια έντομα και φρικιαστικές τερατογενέσεις. Η καταστροφή, όμως, σε αυτόν τον κόσμο πάει πιο πέρα από τα τέρατα που κατοικούν πλέον στον πλανήτη: η ίδια η ψυχή του ανθρώπου έχει πια περάσει τα πλαίσια της υγιούς λογικής και ηθικής: από τον κανιβαλισμό και το σαδισμό μέχρι τη δουλεία, την καταπίεση και την πλήρη αναρχία. Μέσα σε αυτήν την κόλαση, ο μέσος άνθρωπος ακροβατεί μεταξύ τρέλας, ενστίκτου επιβίωσης και κατάθλιψης. Για να απαντήσω, λοιπόν, το περίεργο πάντρεμα αυτών των κόσμων θα το δείτε και θα το ζήσετε μέσα από πολύ εμπνευσμένες εικόνες και καταστάσεις που δεν θέλω να μαρτυρήσω.

Θέλω να ελπίζω ότι με το πρώτο expansion, θα τα δούμε σε ακόμα πιο μεγάλο βαθμό, με λιγότερα τεχνικά προβλήματα, ώστε να απολαύσουμε ένα αληθινό διαμάντι που θα φλερτάρει αληθινά με το 100% της βαθμολογίας.