Το 1966 ήταν ένα έτος-σταθμός για την επιστημονική φαντασία. Ενας νεόκοπος σεναριογράφος, ο Gene Roddenberry, επέλεξε εκείνη τη χρονιά για να μεταφέρει τα όνειρά του στο χαρτί και να προσφέρει στον κόσμο μία σύγχρονη μυθολογία σε διαστημικό “περιτύλιγμα” που έφερε το όνομα “Star Trek”.
Το έτος 1966, ένας πρώην πιλότος της πολεμικής αεροπορίας και νυν επίδοξος σεναριογράφος, ο Gene Roddenberry, πούλησε σε ένα μεγάλο τηλεοπτικό δίκτυο το σενάριο μίας σειράς επιστημονικής φαντασίας που κλωθογύριζε στο μυαλό του αρκετό καιρό προτού βρει διέξοδο στο χαρτί. Η σειρά αυτή δεν ήταν άλλη από το λατρευτό μας “Star Trek”. Η κοντοφθαλμία όμως των τηλεοπτικών παραγωγών οδήγησε στην απόρριψη του ενός από τα δύο πιλοτικά επεισόδια, με τη δικαιολογία πως ήταν πολύ “εγκεφαλικό”! Παρά το μικρό αυτό ολίσθημα, η σειρά προβλήθηκε κανονικά, προκαλώντας απίστευτη αναστάτωση στο τηλεοπτικό κοινό που παρακολουθούσε για πρώτη φορά ένα sci-fi προϊόν με σοβαρό υπόβαθρο.
Το πολύχρωμο και πολυφυλετικό σύμπαν που δημιούργησε ο Roddenberry λειτούργησε ως γενεσιουργός αιτία για μία τηλεοπτική επανάσταση άνευ προηγουμένου. Οι ατελείωτες λεγεώνες θαυμαστών του “Star Trek” δημιούργησαν μάλιστα ένα είδος “μυστικής λατρείας”, τους περίφημους Trekkies. Οι Trekkies, ολοκληρωτικά αφοσιωμένοι στον κόσμο και στους χαρακτήρες που εμπνεύστηκε ο Roddenberry, συμπεριέλαβαν στους κόλπους τους άτομα απ’ όλες τις κοινωνικές τάξεις και επιστήμες: φυσικομαθηματικούς, αεροναυπηγούς, μηχανικούς της NASA, νοικοκυρές, γερουσιαστές, παιδιά, δασκάλους και διανοούμενους απ’ όλο το φάσμα του κοινωνικού χώρου.
Την επιτυχία της σειράς ακολούθησε μία σειρά από υποψηφιότητες και βραβεία. Το 1967 απέσπασε τρεις υποψηφιότητες στα βραβεία Hugo για τα επεισόδια “The Menagerie”, “The Corbomite Maneuver” και “The Naked Time”, εκ των οποίων κέρδισε το ένα για το “The Menagerie”. Την ίδια χρονιά, οι Leonard Nimoy και Gene Roddenberry ήταν υποψήφιοι για δύο βραβεία Emmy, εκ των οποίων δεν κέρδισαν δυστυχώς κανένα. Το 1968 ήταν πολύ καλύτερη χρονιά για τη σειρά, αφού κατάφερε να προσθέσει στο ενεργητικό της βραβεία από τις δύο εκ των τριών διοργανώσεων στις οποίες έλαβε μέρος. Πιο συγκεκριμένα, οι Nimoy και Roddenberry απέσπασαν άλλες δύο υποψηφιότητες για Emmy χωρίς να καταφέρουν όμως να κερδίσουν καμία, 5 επεισόδια της σειράς ήταν υποψήφια για βραβεία Hugo, κερδίζοντας ένα για το επεισόδιο “The City On The Edge Of Forever”, ενώ το Writers Guild Of America βράβευσε το συγγραφέα Harlan Ellison για το σενάριο του προαναφερθέντος επεισοδίου.
Εκτός των πολυάριθμων τροπαίων που απέκτησε, το “Star Trek” έγινε η πρώτη τηλεοπτική σειρά της οποίας ένα αντικείμενο εκτίθεται στο γνωστό μουσείο Smithsonian. Πιο συγκεκριμένα, ένα μοντέλο 3,5 μέτρων του αστρόπλοιου “U.S.S. Enterprise” φιγουράρει δίπλα στο πρωτότυπο αεροπλάνο – το πρώτο παγκοσμίως – που κατασκεύασαν οι αδερφοί Wright και το εξίσου θρυλικό “Spirit Of St Louis” του Charles Lindbergh. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι η NASA, έπειτα από εκατοντάδες χιλιάδες γράμματα που έστειλαν οι φανατικοί οπαδοί της σειράς, ονόμασε το πρώτο διαστημικό λεωφορείο της “Enterprise”, πράξη που αποτελεί υπέρτατο φόρο τιμής στην κορυφαία σειρά sci-fi όλων των εποχών.
To Boldly Go Where No TV Show Has Gone Before
Η μυθολογία υπήρξε πάντοτε μία από τις σημαντικότερες διεξόδους του ανθρώπου από τις δυσκολίες της ζωής. Θεοί, δαίμονες, αιθέριες υπάρξεις, ατρόμητοι ήρωες, κόσμοι όπου η μαγεία αποτελεί καθημερινή πρακτική είναι μερικά μόνο από τα χαρακτηριστικά που αποτελούν το μυθολογικό υπόβαθρο ολόκληρων πολιτισμών. Στα αρχαία χρόνια, η μυθολογία μεταδιδόταν από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω του γραπτού και του προφορικού λόγου. Στη σύγχρονη εποχή, όπου η εικόνα τείνει να αντικαταστήσει το λόγο, ήταν φυσικό τα “σκήπτρα” της μυθολογικής δημιουργίας να περάσουν στα χέρια των τηλεοπτικών και κινηματογραφικών παραγωγών. Ενας από τους σημαντικότερους λόγους της επιτυχίας της σειράς “Star Trek” είναι το ότι ο Roddenbery συνειδητά αποφάσισε να συμπεριλάβει στον κόσμο του μυθολογικά χαρακτηριστικά.
Αν κοιτάξει κανείς προσεκτικά πάντως, θα διαπιστώσει πολλά κοινά σημεία ανάμεσα στο “Star Trek” και τους μυθολογικούς προγόνους του. Ο Joseph Campbell, παραγωγικότατος συγγραφέας και μεταφραστής, έγινε παγκοσμίως γνωστός γράφοντας δύο από τα σημαντικότερα βιβλία στον κόσμο γύρω από το θέμα της μυθολογίας, τα “The Hero With The Thousand Faces” και “The Power Of Myth”. Ο George Lucas είχε πει ότι τα συγκεκριμένα βιβλία τον επηρέασαν τα μέγιστα στη δημιουργία της εποποιίας των “Star Wars”. Στο έργο του, ο Campbell υποστηρίζει πως τα ίδια βασικά αφηγηματικά μοτίβα απαντώνται στο μεγαλύτερο μέρος των μύθων ανά την υφήλιο. Είναι αυτονόητο ότι το συγκεκριμένο μοτίβο – το αφηγηματικό αρχέτυπο αν προτιμάτε – ποικίλλει από ιστορία σε ιστορία, σε γενικές γραμμές όμως τα τρία “στάδια” από τα οποία περνά ο ήρωας είναι δεδομένα.
Το πρώτο από αυτά είναι το κάλεσμα στην περιπέτεια, όπου ο ήρωας καλείται να φέρει εις πέρας μία επικίνδυνη αποστολή, στην οποία η αποτυχία ισοδυναμεί με θάνατο του ίδιου, αγαπημένων προσώπων ή ακόμη και ολόκληρων πληθυσμών. Το δεύτερο στάδιο είναι η πορεία του ήρωα προς τον τελικό σκοπό του και οι δοκιμασίες και τα εμπόδια που αντιμετωπίζει καθ’ οδόν. Οι δοκιμασίες αυτές συνήθως ακολουθούν κλιμακωτή πορεία, αυξάνοντας σταδιακά τον πήχη που πρέπει να υπερπηδήσει ο ήρωας προκειμένου να φτάσει στον προορισμό του. Το τελευταίο στάδιο είναι ο δρόμος του γυρισμού, η επιστροφή του στην εστία μετά την ολοκλήρωση της αποστολής.
Αν επιχειρήσουμε να εξετάσουμε κατά πόσο ισχύει το θεώρημα του Campbell στο “Star Trek”, παρατηρούμε ότι όλα τα επεισόδια της σειράς – και οι μετέπειτα ταινίες φυσικά – ακολουθούν κατά γράμμα τα τρία στάδια του Campbell. Πιο συγκεκριμένα, στην αρχή κάθε επεισοδίου, ο κυβερνήτης James Tiberius Kirk και το πλήρωμα του είτε ενημερώνονται από την κεντρική διοίκηση του αστρόστολου για κάποια αποστολή είτε βρίσκονται ενώπιόν της καθώς περιπολούν στις αχανείς εκτάσεις του Διαστήματος. Στη συνέχεια, τα μέλη του θρυλικού “Enterprise” αντιμετωπίζουν μία σειρά επικίνδυνων καταστάσεων, τις οποίες ξεπερνούν χρησιμοποιώντας κυρίως τις πνευματικές ικανότητές τους, ολοκληρώνοντας έτσι την αποστολή τους. Οσον αφορά στην επιστροφή στο σπίτι, μπορεί να είναι μετρημένες στα δάχτυλα οι περιπτώσεις που το Enterprise “προσαράζει” στο μητρικό πλανήτη Γη, ας μην ξεχνάμε όμως πως ουσιαστικά το πραγματικό σπίτι του πληρώματος είναι το Διάστημα. Ενδεικτικά αναφέρω πως κανένα από τα βασικά μέλη του πληρώματος δεν έχει οικογένεια και, κατά συνέπεια, κανένα συνδετικό κρίκο με τον πλανήτη Γη.
Σύμφωνα πάλι με τον Campbell, οι μύθοι πρέπει να εξυπηρετούν τέσσερις βασικές λειτουργίες: να είναι μυστικιστικοί, κοσμολογικοί, κοινωνιολογικοί και παιδαγωγικοί. Ο ευφυέστατος Roddenbery κατάφερε να συνδυάσει όλες αυτές τις λειτουργίες στην τηλεοπτική σειρά, μπολιάζοντάς τες σε ένα καλοδουλεμένο σύνολο. Η μυστικιστική πλευρά του “Star Trek” γίνεται εύκολα διακριτή στο λαό του Spock, τους περίφημους Vulcans, που χρησιμοποιούν πλήθος τελετουργιών και μυστικιστικών χειρονομιών στην καθημερινή ζωή τους. Ο κοσμολογικός χαρακτήρας του “Star Trek” είναι εμφανής σε πολλά σημεία της σειράς, καθώς το “Enterprise” ταξιδεύει συχνά στα όρια του σύμπαντος προκειμένου να ανακαλύψει όλα τα μυστικά της δημιουργίας και της γένεσής του. Το πλήρωμα του “Enterprise” σε πολλά από τα ταξίδια του συναντά εξωγήινους λαούς με ξεκάθαρους θεσμούς, ταξική σύνθεση και πολιτική οργάνωση, προσθέτοντας έτσι και το απαραίτητο κοινωνιολογικό στοιχείο. Το σημαντικότερο, πάντως, χαρακτηριστικό που περιλαμβάνει η αριστουργηματική σειρά του Roddenbery δεν είναι άλλο από την παιδαγωγική αξία της. Σε μία εποχή λογοκρισίας και σκοταδισμού, ο πανούργος δημιουργός κατάφερε να περάσει πολιτικά και κοινωνικά μηνύματα, καλύπτοντας τα με τον “μανδύα” της διαστημικής αλληγορίας. Φυλετικές σχέσεις, ισότητα των δύο φύλων, οικολογικά-αντιπολεμικά μηνύματα και πολιτικές τοποθετήσεις είναι μερικά μόνο από τα θέματα που “κωδικοποίησε” ο Roddenberry στη φαινομενικά “αθώα” διαστημική σαπουνόπερά του.
Πέρα όμως από τις μυθολογικές και διδακτικές προεκτάσεις του “Star Trek”, ένας άλλος παράγοντας που συνετέλεσε στην ευρεία διάδοσή του ήταν οι υπέροχοι χαρακτήρες που διέθετε. Τη “σπονδυλική στήλη” της σειράς αποτελεί η πρωταγωνιστική τριάδα χαρακτήρων που απαρτίζεται από τους James Tiberius Kirk (κυβερνήτη), Spock (επιστημονικός σύμβουλος) και Leonard H McCoy, πιο γνωστός με το ψευδώνυμο Bones (αρχίατρος του σκάφους). Οι προαναφερόμενοι χαρακτήρες είναι βαθύτατα συμβολικοί όπως θα δούμε στη συνέχεια.
Δύο είναι οι κυρίαρχες δυνάμεις που διαφεντεύουν τον πνευματικό κόσμο του ανθρώπου: το συναίσθημα και η λογική. Οι δύο αυτές δυνάμεις σπανιότατα συμπλέουν, με αποτέλεσμα μία αέναη πάλη μεταξύ των δύο αυτών ροπών που πολύ συχνά οδηγεί σε σύγχυση τα ανθρώπινα όντα. Οι χαρακτήρες του “Star Trek” συμβολίζουν αυτή την αιώνια διαλεκτική σχέση των δύο τάσεων. Ο Spock συμβολίζει την καθαρή, απόλυτη λογική. Κάθε πράξη του, κάθε κίνησή του υπαγορεύεται από τους αυστηρούς νόμους της λογικής που τον δίδαξαν οι προπάτορες του. Αξίζει να σημειώσουμε ότι η λογική έχει λάβει μυστικιστικές διαστάσεις στη λαϊκή κουλτούρα των Vulcans, είναι σχεδόν θεοποιημένη. Τα χαρακτηριστικά αυτά καθιστούν το βλοσυρό Spock ιδανικό για το θώκο του επιστήμονα, μια και είναι γνωστό πως ο ρόλος της επιστήμης είναι να καταγράφει με συστηματικό τρόπο τα φαινόμενα χωρίς συναισθηματισμούς. Στον αντίποδα του Spock έχουμε τον Leonard McCoy: ο επικεφαλής του ιατρικού team πάνω στο αστρόπλοιο “Enterprise” είναι ένας άνθρωπος που κυβερνάται εξ ολοκλήρου από τα συναισθήματά του. Βαθύτατα ανθρωπιστής και αλτρουιστής, ο McCoy έχει τοποθετήσει την ανθρώπινη ζωή στην κορυφή της λίστας με τις προτεραιότητές του, “αρρωσταίνοντας” κάθε φορά που βλέπει ανθρώπους να υποφέρουν ή να πεθαίνουν.
Η ψυχρή λογική με την οποία προσεγγίζει ο Spock τα ζητήματα κάνει έξαλλο τον McCoy και δεν είναι λίγες οι φορές που ο γιατρός ειρωνεύεται και καταχερίζει λεκτικά τον Βουλκάνο για την απάνθρωπη συμπεριφορά του. Στο κέντρο αυτής της σύγκρουσης χαρακτήρων βρίσκεται ο James Kirk. Η προσωπικότητα του Kirk αποτελεί συγκερασμό των προσωπικοτήτων των δύο αξιωματικών του, καθώς μέσα του η λογική και το συναίσθημα είναι απολύτως εξισορροπημένα. Αν παρομοιάζαμε τους χαρακτήρες McCoy και Spock με τα δύο άκρα μίας πλάστιγγας, ο Kirk είναι η ίδια η πλάστιγγα που, ενώ λαμβάνει υπόψη της τις γνώμες τους, εντούτοις γέρνει πάντα προς τη μεριά που θεωρεί περισσότερο σωστή.
Τέλος, πρέπει να τονίσουμε πως ένας ακόμα λόγος επιτυχίας του τολμηρού εγχειρήματος του Roddenberry είναι η παρουσία ενός εκπληκτικού καστ. Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους οι William Shatner, Leonard Nimoy και DeForest Kelley ήταν πραγματικά απολαυστικοί, απόλυτα κατάλληλοι για τους ρόλους τους. Εδώ να σημειώσουμε ότι η πρώτη επιλογή των παραγωγών για το ρόλο του Spock ήταν ο Martin Landau, ο οποίος – ευτυχώς – απέρριψε το ρόλο. Το υπόλοιπο καστ, που αποτελούνταν από τους James Doohan (Scotty), Walter Koenig (Chekov), Michelle Nichols (Uhura) και George Takei (Sulu), σχημάτιζε ένα πολυεθνικό, πολυφυλετικό πλήρωμα, αρμονικά δεμένο, που παρέμεινε στη μυθολογία του “Star Trek” μέχρι και την έκτη κατά σειρά ταινία της.
Captain’s Log, Stardate 1979, the Beginning of Star Trek Movies
Δέκα χρόνια μετά το τελευταίο επεισόδιο της σειράς “Star Trek”, σύσσωμο το επιτελείο της με τον Roddenberry επικεφαλής, αποφάσισαν να δοκιμάσουν την τύχη τους στη μεγάλη οθόνη. Το αποτέλεσμα ήταν το “Star Trek: The Motion Picture” που σκηνοθέτησε ο Robert Wise (The Sound Of Music, West Side Story, The Day The Earth Stood Still). Το εισαγωγικό μουσικό τρίλεπτο του Jerry Goldsmith, παραπέμπει σε προγενέστερες επικές ταινίες όπως οι “Ben-Hur”, “Dr Zhivago” κ.λπ. Από αισθητικής πλευράς, η ταινία είναι άριστη: η πρώτη της σεκάνς όπου τα τρία Κλινγκονιανά σκάφη συντρίβονται από τη δύναμη του V'Ger, τα κολοσσιαία αγάλματα ρωμαϊκής μεγαλοπρέπειας που “στολίζουν” τον άγονο πλανήτη του Spock και η θεαματική απεικόνιση της τελευταίας πράξης της ταινίας στο εσωτερικό του V'Ger αρκούν για να δικαιολογήσουν τις δύο υποψηφιότητες – Καλλιτεχνικής Διεύθυνσης και Οπτικών Εφέ – που απέσπασε η ταινία στα Οσκαρ του 1980.
Οσον αφορά στην πλοκή της ταινίας, η ιστορία μάς μεταφέρει δυόμισι χρόνια μετά την τελευταία τηλεοπτική αποστολή του πληρώματος, όταν η απειλητική εμφάνιση ενός τεράστιου ενεργειακού πεδίου με τροχιά προς τη Γη ξαναενώνει τους παλιούς φίλους και συμπολεμιστές σε μία νέα περιπέτεια. Οπως συνέβη σε όλα τα τηλεοπτικά επεισόδια του “Star Trek”, έτσι και εδώ, η ταινία περιστρέφεται γύρω από ένα βασικό θέμα: τη σύγκρουση της γνώσης και της λογικής με το συναίσθημα, το οποίο στην ουσία καθορίζει την ποιότητα της ζωής μας. Η παντοδύναμη ζωντανή μηχανή V'Ger θα μπορούσε κάλλιστα να είναι ο Θεός των Vulcans: παντοδύναμος, με τέλεια λογική και ασύλληπτες γνώσεις, ο V'Ger περιφέρει την ανιαρή ύπαρξή του από κόσμο σε κόσμο, αναζητώντας έναν λόγο ύπαρξης και επαναλαμβάνοντας στον εαυτό του τη φράση: “Δεν υπάρχει τίποτε πέρα από μένα;”. Μάλιστα φίλοι μου, ο V'Ger αναζητά το Θεό δημιουργό του και βρίσκει τελικά κάτι απρόβλεπτο, αλλά εξίσου υπέροχο. Εκτός από τον V'Ger, υπάρχει και ένας άλλος χαρακτήρας που οδηγείται σε ταξίδι αυτογνωσίας, ο γνωστός μας Spock. Ο Spock βλέποντας την απελπισία του V'Ger αντιλαμβάνεται για πρώτη φορά τη σημασία των συναισθημάτων και στη συγκλονιστικότερη σκηνή της ταινίας δακρύζει, εκπλήσσοντας το πλήρωμα του “Enterprise” και τους θεατές.
Στο εξαιρετικό sequel της, “The Wrath Of Khan”, ο James Kirk και το πλήρωμα του “Enterprise” γίνονται στόχος της οργής ενός μεταλλαγμένου πολέμαρχου που τον είχαν εξορίσει στο παρελθόν σε έναν άγονο πλανήτη μαζί με τους οπαδούς του. Στο ρόλο του κακού ξεχωρίζει ο Ricardo Montalban, ενώ η σκηνοθεσία του Nicholas Meyer (Time After Time, Star Trek 6) κυμάνθηκε στα επίπεδα της πρώτης ταινίας. Το κεντρικό θέμα της ταινίας είναι η εκδίκηση και τα καταστροφικά αποτελέσματά της. Μετά το δεύτερο “Star Trek” όμως, η σειρά των ταινιών περνάει μία μεγάλη κρίση, αφού η σκηνοθετική μπακέτα αλλάζει χέρια και από τους επαγγελματίες σκηνοθέτες περνάει στους σταρ της σειράς.
Τη σκηνοθεσία του “The Search For Spock” υπογράφει ο Leonard Nimoy, επιλογή που εκ των υστέρων απεδείχθη καταστροφική. Ας ξεκινήσουμε με τις θετικές πλευρές της ταινίας: ο σχεδιασμός του πλανήτη Γένεση είναι αισθητικά υπέροχος, καθώς η παρθένα ομορφιά του πείθει το θεατή ότι αντικρίζει έναν επίγειο παράδεισο. Στην ταινία εμφανίζονται για πρώτη φορά τα Birds Of Prey, σκάφη των Klingon με μανδύα αορατότητας, ενώ το μεταφυσικό στοιχείο τονίζεται αρκετά χάρη στη νεκρανάσταση του Spock και στον παραλληλισμό του πλανήτη Γένεση με την Εδέμ που απωλέσθηκε λόγω ανθρώπινου λάθους. Το κεντρικό θέμα της ταινίας είναι η αξία της φιλίας, η σημασία του να έχει κανείς καλούς φίλους στους οποίους να μπορεί να στηριχτεί στις δύσκολες στιγμές. Παρά τα ενδιαφέροντα στοιχεία που περικλείει όμως, η ταινία λόγω έλλειψης δράσης και της φανερής σκηνοθετικής απειρίας του Nimoy, καταντά αφόρητα βαρετή στο τέλος.
Στην τέταρτη ταινία “The Voyage Home” δυστυχώς επαναλήφθηκε το ίδιο μοτίβο: ο Nimoy, οι πρωταγωνιστές, γερασμένοι πλέον, που έμοιαζαν να μην μπορούν να πάρουν τα πόδια τους από την πλήξη και η παρουσία του εξωγήινου δορυφόρου που θυμίζει... λουκάνικο αποτελείωσαν την ταινία. Στο “Voyage Home” βλέπουμε δύο από τις πλέον φαιδρές σκηνές όλων των εποχών στο σύμπαν του “Star Trek”: τον Spock να φοράει μπαντάνα και τον Kirk να καθυβρίζει έναν ταξιτζή! Το οικολογικό μήνυμα της ταινίας, που κρούει τον κώδωνα του κινδύνου όσον αφορά στην εξαφάνιση σπάνιων έμβιων ειδών, περνάει δυστυχώς απαρατήρητο μπροστά στο σκηνοθετικό χάος που δημιούργησε ο Nimoy.
Στο “The Final Frontier”, πέμπτη ταινία της σειράς, στη σκηνοθετική καρέκλα κάθισε ο William Shatner, που έκανε μία φιλότιμη προσπάθεια να ανεβάσει κάπως το επίπεδο της σειράς. Η ταινία παρουσιάζει τις περιπέτειες του πληρώματος του “Enterprise” όταν αναγκάζεται να συμμορφωθεί στις επιταγές ενός θρησκόληπτου Βουλκάνου. Ο Sybok – ο εν λόγω Βουλκάνος – πιστεύει ότι έχει ανακαλύψει την κατοικία του Θεού που αποκαλεί Sha Ka Ree, η οποία βρίσκεται στο κέντρο του γαλαξία πίσω από ένα ενεργειακό φράγμα, το The Great Barrier. Στην πορεία ανακαλύπτουμε πως ο αινιγματικός Sybok είναι αδερφός του Spock και στο παρελθόν είχε εξοριστεί από την κοινωνία των Βουλκάνων επειδή υποστήριζε την αναγκαιότητα των συναισθημάτων. Το “The Final Frontier” είναι αυτό ακριβώς που υποδηλώνει ο τίτλος του: ένα ταξίδι στα όρια του σύμπαντος σε αναζήτηση της απόλυτης γνώσης που αποτελεί και το μεγαλύτερο όνειρο του ανθρώπου.
Η ταινία είναι γεμάτη συμβολισμούς και υπολανθάνοντα μηνύματα: στην αρχική σκηνή όπου οι Kirk, McCoy και Spock κάθονται γύρω από μία φωτιά και συζητούν, για πρώτη φορά μάς αποκαλύπτεται το τίμημα που πλήρωσαν αυτοί οι άντρες για τα κατορθώματά τους, που δεν είναι άλλο από τη μοναξιά. Ο πλανήτης Sha Ka Ree, η κατοικία της απόλυτης γνώσης, του ίδιου του Θεού, προστατεύεται από το Great Barrier που συμβολίζει το μεγαλύτερο εχθρό του ανθρώπου, το φόβο, ο οποίος χωρίζει την ανθρωπότητα από το να προσεγγίσει την απόλυτη αλήθεια, το Δημιουργό της. Οταν το πλήρωμα του “Enterprise” και ο Sybok φτάνουν τελικά στον Sha Ka Ree, ανακαλύπτουν ένα παντοδύναμο πλάσμα, το οποίο στην πορεία αποδεικνύεται κακόβουλο, φυλακισμένο αιώνια σε εκείνον τον πλανήτη, ένας “διαστημικός” Σατανάς αν προτιμάτε. Η φράση του McCoy: “αρνούμαι κάθε Θεό που προκαλεί πόνο στα δημιουργήματά του” είναι μία από τις καλύτερες ατάκες που έχουν προφερθεί ποτέ. Σε γενικές γραμμές, η ταινία είναι ικανοποιητική, αλλά η περιορισμένη δράση και η ευκολία με την οποία γυρίστηκαν ορισμένες σκηνές – η εξόντωση του διαβολικού Θεού από ακτίνες λέιζερ – την εμπόδισαν να φτάσει στο επίπεδο των δύο αρχικών “Star Trek”.
Το “Star Trek 6: The Undiscovered Country” απετέλεσε την τελευταία ταινία στην οποία υπήρξε απαρτία των βασικών μελών του “Enterprise”. Επειτα από τρεις ταινίες στα χέρια ηθοποιών, η σκηνοθεσία πέρασε στον Nicholas Meyer (The Wrath Of Khan), ο οποίος δημιούργησε ένα φιλμ εφάμιλλο των δύο πρώτων. Καλοδουλεμένη, με μπόλικη δράση και έντονη πολιτική χροιά, η ταινία εστιάζεται στη μεταβολή του συσχετισμού δυνάμεων στο γαλαξία.
Η ανατίναξη του φεγγαριού Praxis των Klingon και ο επικείμενος αφανισμός της αυτοκρατορίας τους φέρνουν μία μοναδική ευκαιρία για ένα σύμφωνο ειρήνης μεταξύ των δύο προαιώνιων εχθρών, της Συνομοσπονδίας Πλανητών και της Κλινγκονιανής Αυτοκρατορίας. Κάποιοι σκοτεινοί κύκλοι όμως και από τις δύο πλευρές, που αντιτίθενται στην επικείμενη ειρήνη, δολοφονούν τον Κλινγκονιανό πρέσβη και αποδίδουν το έγκλημα στο πλήρωμα του “Enterprise”. Ενώ οι Kirk και McCoy συλλαμβάνονται και οδηγούνται σε μία φυλακή υψίστης ασφαλείας, το υπόλοιπο πλήρωμα του “Enterprise”, με επικεφαλής τον Spock, καταβάλλει σκληρές προσπάθειες για να βρει τους ενόχους και να αποσοβήσει την επικείμενη δολοφονία του προέδρου της Συνομοσπονδίας πριν να είναι πολύ αργά. Η ταινία γυρίστηκε λίγους μήνες μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου, που σηματοδότησε την κατάρρευση του κομμουνισμού και το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Ετσι, ολόκληρο το φιλμ συμβολίζει την ιστορική αυτή περίοδο, αφού ήδη από τη σειρά “Star Trek”, οι Klingons αποτελούσαν το αντίπαλο δέος για την Πλανητική Συνομοσπονδία, τους προαιώνιους εχθρούς της, παραπέμποντας ευθέως στον αναπόφευκτο παραλληλισμό της διαμάχης των δύο τότε υπερδυνάμεων, της Σοβιετικής Ενωσης και των ΗΠΑ. Η ταινία είναι γεμάτη από υπέροχες οπτικά σκηνές – αξίζει να αναφέρουμε την εντυπωσιακή έκρηξη του Praxis και την επέλαση των φονιάδων με τις μαγνητικές μπότες στο σκάφος του πρέσβη των Klingon –, ενώ οι γερασμένοι πλέον ηθοποιοί της σειράς δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους.
Με το “Star Trek 6: The Undiscovered Country” έκλεισε η εποποιία της κλασσικής σειράς “Star Trek” και των πρωταγωνιστών της, η οποία από εκεί και πέρα μεταλλάχτηκε στις σειρές “Star Trek: The Next Generation”, “Deep Space Nine Voyager” και “Enterprise”, που συνεχίζουν να κρατούν ζωντανή τη σχετική μυθολογία μέχρι τις μέρες μας.