Στις αρχές της δεκαετίας του ’60, ο Superman, ο Batman, ο Aquaman και οι άλλοι υπεράνθρωποι της DC Comics έκαναν την παρθενική τους εμφάνιση στα περίπτερα της χώρας μας, μαγεύοντας τους νεαρούς αναγνώστες με τις περιπέτειές τους. Τρία περίπου χρόνια αργότερα, τα «Καλύτερα Κόμιξ» των Εκδόσεων Πεχλιβανίδη σταμάτησαν να εκδίδονται, όμως, αν και άργησαν να επανέλθουν στο προσκήνιο, οι υπερήρωες έμελλε να αποδειχτούν πολύ σκληροί για να πεθάνουν…
Στα τέλη της δεκαετίας του ’70, ο γνωστός σκηνοθέτης Richard Donner ανέλαβε να δώσει ζωή στον Απόλυτο Υπεράνθρωπο, μεταφέροντας τις περιπέτειές του στη μεγάλη οθόνη. Τον τελευταίο Κρυπτόνιο ανέλαβε να ενσαρκώσει ο Christopher Reeve, σ’ ένα ρόλο που σφράγισε την καριέρα του, ενώ ο ορκισμένος αντίπαλός του, Lex Luthor, απέκτησε σάρκα και οστά χάρη στην εξαιρετική ερμηνεία του Gene Hackman. Η επιτυχία της ταινίας έδωσε νέα ώθηση στα comics του Superman αλλά και των άλλων υπερηρώων της εταιρείας, προσελκύοντας μια νέα γενιά αναγνωστών. Το ίδιο συνέβη και στη χώρα μας. Το «Superman» του Richard Donner έγινε το έναυσμα της επιστροφής των κλασικών υπερηρώων, καθώς συνδυάστηκε με την κυκλοφορία του περιοδικού «Superman» από τις εκδόσεις Anglo-Hellenic Agency του Τάσου Ψαρόπουλου. Το τιράζ του ξεπερνούσε τα 15.000 τεύχη. Παρόλο που απέναντί του είχε τα περιοδικά των Εκδόσεων Καμπανά, στα οποία πρωταγωνιστούσαν οι υπερήρωες της Marvel Comics, το περιοδικό του Απόλυτου Υπεράνθρωπου βρήκε από πολύ νωρίς το δρόμο της επιτυχίας.
Ο Τάσος Ψαρόπουλος μας υποδέχθηκε στο σπίτι του στο κέντρο. Ξεκινώντας την κουβέντα μας επισήμανε ότι «δεν ήταν η πρώτη φορά που ασχολήθηκα με τα comics. Εκείνο το διάστημα ήδη εξέδιδα τα Αστερίξ, Λούκι Λουκ, Τεν Τεν και Ιζνογκούντ με μεγάλη επιτυχία, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κύπρο. Η νεολαία αγαπούσε την 9η τέχνη».
Ο «Superman» κυκλοφόρησε στα τέλη του 1978. Μετά τα πρώτα τεύχη και έπειτα από πιέσεις αρκετών αναγνωστών, το ελληνικό λογότυπο του τίτλου αντικαταστάθηκε από το πρωτότυπο της αμερικανικής έκδοσης. Ήταν ένα από τα πιο πολυτελή, αλλά και ακριβά comics εκείνης της περιόδου. Η τιμή ήταν ιδιαίτερα αλμυρή για την εποχή (15 δραχμές) ενώ στα επόμενα τεύχη διπλασιάστηκε. Αυτό φυσικά δεν είχε μεγάλη σημασία. Άλλη μια γενιά συνδέθηκε και μυήθηκε στο DC Universe.
«Μια φορά ήμουν σε ένα φιλικό τραπέζι, όπου ήταν μαζεμένα πολλά πιτσιρίκια. Όταν κάποιος τους είπε ότι έβγαζα το περιοδικό του Superman κυριολεκτικά τρελάθηκαν από την χαρά τους και μου έκαναν αμέτρητες ερωτήσεις για τον αγαπημένο τους ήρωα», θυμάται ο Τάσος Ψαρόπουλος.
Οι ιστορίες που δημοσιεύονταν προέρχονταν από την αμερικανική έκδοση του Superman. Ο διευθυντής των σχετικών περιοδικών, Julius Schwarz, ήταν μία από τις σημαντικότερες μορφές της αμερικανικής βιομηχανίας comics. Ήταν ένα υπολογίσιμο αντίβαρο του θρυλικού Stan Lee, επικεφαλής της Marvel. Την καλλιτεχνική ευθύνη είχε ο Kurt Swan, που ήταν ήδη πάνω από είκοσι χρόνια ο πιο σταθερός (και για πολλούς ο καλύτερος) εικονογράφος του θρυλικού υπερήρωα. Πολλοί θεωρούν ότι οι ιστορίες εκείνης της περιόδου δεν είχαν την αφοπλιστική αφέλεια και το σουρεαλιστικό ύφος των παλαιότερων περιπετειών του Superman, που κυκλοφόρησαν στη χώρα μας στις αρχές της δεκαετίας του ’60. Ήταν όμως σαφώς πιο ενήλικες αλλά και σύγχρονα σχεδιασμένες και αγαπήθηκαν από πολλούς αναγνώστες.
Η Wonder Woman επιστρέφει στην πατρίδα της
Ως συμπλήρωμα, το περιοδικό «Superman» δημοσίευε σε συνέχειες και τις περιπέτειες της Wonder Woman, από την περίοδο που τα ηνία του τίτλου είχαν ο Jack C Harris (σενάριο) και Jose Delbo (σχέδιο). Παρόλο που σε κάθε τεύχος έμπαινε μόνο η μισή ιστορία (10-11 σελίδες) είχε σχετικά ικανοποιητική απήχηση. Ιδιαίτερα οι αναγνώστριες του περιοδικού ενθουσιάστηκαν από τις περιπέτειες της θρυλικής ηρωίδας, κάτι που αντανακλάται στη στήλη αλληλογραφίας των τευχών.
«Επιτέλους, να ένα περιοδικό κόμικ που έχει μέσα και μια γυναίκα ηρωίδα: τη Wonder Woman! Δεν είναι μόνο οι άνδρες που αγωνίζονται για το καλό και χτυπάνε το κακό, αλλά και οι γυναίκες! Βρίσκω επίσης πως είναι πολύ Ελληνίδα αυτή η Wonder Woman, αφού και η μητέρα της έχει ελληνικό όνομα (Ιππολύτη) και η ίδια είναι ωραία σαν την Αφροδίτη, σοφή σαν την Αθηνά, γρήγορη σαν τον Ερμή και δυνατή σαν τον Ηρακλή!», έγραφε σε επιστολή της η νεαρή Κάτια Τσαμαδού.
Ξεφυλλίζοντας τα τεύχη του Superman του Ψαρόπουλου, εντύπωση προκαλεί και η στήλη «Σούπερ μάτι-αυτί», όπου αναγνώστες του περιοδικού παίρνουν θέση για διάφορα θέματα, όπως η αποχαύνωση που προκαλεί η τηλεόραση αλλά και το πρόβλημα των πνιγμών το καλοκαίρι.
Από κάποια στιγμή και μετά το συγκεκριμένο περιοδικό αντικατέστησε τις ιστορίες του… επίσημου περιοδικού του Superman με εκείνες του «DC Comics presents». Το 1980 η Anglo-Hellenic Agency έβγαλε και οκτώ τεύχη του Batman.
Μετά από ογδόντα τεύχη περίπου, τα περιοδικά της DC Comics χάθηκαν ξανά από το εκδοτικό προσκήνιο της χώρας μας, με αποτέλεσμα στην νεολαία να κυριαρχήσουν οι ήρωες του αντίπαλου δέους και ειδικότερα ο Spider-Man που εξέδιδαν οι Εκδόσεις Καμπανάς.
Η DC Comics αντεπιτίθεται
Το 1986 η Star Comics δημοσιεύει σε έξι υπερπολυτελείς συνέχειες το Camelot 3000 των Mike Barr και Brian Bolland, μια μοντέρνα όσο και πρωτότυπη εκδοχή του μύθου του βασιλιά Αρθούρου, εμποτισμένη με το πνεύμα της Επιστημονικής Φαντασίας, που σημείωσε μεγάλη επιτυχία στη χώρα μας. Την ίδια δεκαετία οι εκδόσεις Ars Longa-Nemo ξεκινούν τη δημοσίευση του κλασικού πλέον comic του Frank Miller «Ο Σκοτεινός Ιππότης Επιστρέφει» («Dark knight Returns»). Πρωταγωνιστής είναι ένας αλλιώτικος Batman, που άφησε εποχή. Ξεχνούν όμως να την ολοκληρώσουν και μας αφήνουν με δύο τεύχη στο χέρι και ένα τρίτο που δεν θα εκδοθεί ποτέ...
Μία ακόμη εκδοτική παρουσία του Batman έγινε το 1989 με αφορμή την ταινία του Tim Burton, οπότε και η Cobra Press εξέδωσε το comic-adaptation της ταινίας. Φτάνουμε λοιπόν στον Δεκέμβρη του 1995, οπότε και εμφανίζεται το «Superman: Ο Άνθρωπος Ατσάλι» από την Πέργαμος Εκδοτική. Ήταν μηνιαίο, κόστιζε 300 δραχμές και μέχρι το 1999 είχαμε την τύχη να διαβάσουμε 41 τεύχη. Αν μη τι άλλο επρόκειτο για μια συνεπή και καλαίσθητη έκδοση.
Τηλεφωνήσαμε στην εταιρεία για να μάθουμε περισσότερες πληροφορίες, όμως όπως μας είπαν κανένας από τους υπεύθυνους εκείνων των εκδόσεων δεν δουλεύει πλέον εκεί και δεν μπορούσαν να μας εξυπηρετήσουν.
Τα τεύχη της σειράς αυτής ήταν, όπως προαναφέραμε, άρτια από κάθε άποψη και διακρίνονταν για την προσεγμένη μετάφραση, αλλά και την καλή εκτύπωση. Τα πρώτα έξι τεύχη περιείχαν τις κλασικές πλέον ιστορίες που έγραψε και σχεδίασε το 1986 ο John Byrne, ένας από τους σημαντικότερους δημιουργούς των superhero comics. Κυκλοφόρησαν στις ΗΠΑ αμέσως μετά την αριστουργηματική σειρά «Crisis on Infinite Earths», μέσω της οποίας επανακαθορίστηκε το σύμπαν των υπερηρώων της DC Comics. Πρόκειται για μία επιστροφή στο origin του Απόλυτου Υπεράνθρωπου που γνώρισε μεγάλη επιτυχία. Αμέσως μετά τη δημοσίευση των παραπάνω τευχών, η Πέργαμος Εκδοτική ξεκίνησε την κυκλοφορία μιας από τις πιο εμπορικές σειρές comics όλων των εποχών. Πως αλλιώς να χαρακτηρίσει κανείς την τριλογία «Death of Superman», «World without A Superman» και «Return of the Superman»; Στο εξαιρετικά φιλόδοξο και εξίσου επιτυχημένο αυτό εγχείρημα συμμετείχαν πλήθος δημιουργοί, αλλά αυτός που έβαλε τη σφραγίδα του στα τεύχη της σειράς ήταν ο βετεράνος του είδους Dan Jurgens.
Ωστόσο, είναι φανερό ότι πολλά έχουν αλλάξει από τα προηγούμενα χρόνια. Το εν λόγω περιοδικό, αν και έχει το πιστό του κοινό κυκλοφορεί σε σαφώς μικρότερο αριθμό αντιτύπων από τις παλιότερες παρόμοιες εκδόσεις. Το ίδιο διάστημα η Πέργαμος Εκδοτική κυκλοφόρησε και το περιοδικό «Batman Περιπέτειες» («Batman Adventures»), το οποίο παρουσίαζε τις πολύ όμορφες ιστορίες του Kelley Pucket που σχεδίαζε ο Ty Templeton. Η σειρά αυτή απευθύνονταν στους μικρότερους θαυμαστές του Σκοτεινού Ιππότη της Gotham City. Συνολικά κυκλοφόρησαν 32 τεύχη. Παρόμοιο περιοδικό εκδόθηκε και με ήρωα τον Superman μετά το τεύχος 41 της αρχικής έκδοσης, όταν απέμεναν πλέον δύο μόνο τεύχη για την ολοκλήρωση της τριλογίας που αναφέραμε πιο πάνω.
Το πρόσφατο παρελθόν
Σχεδόν παράλληλα με την Πέργαμο, comics της DC εξέδωσε και η Modern Times. Τη δεκαετία του ’90, η γνωστή εταιρεία έκανε δυναμική είσοδο στο χώρο των comics, με την υποστήριξη του τηλεοπτικού σταθμού Star.
Από τους υπερήρωες της DC Comics, η Modern Times εξέδωσε οκτώ συνολικά τεύχη του Flash, του ανθρώπου αστραπή, την πρώτη εκδοχή του οποίου εμπνεύστηκε το 1940 ο Gardner Fox. Οι ιστορίες αυτές προέρχονταν από μια ιδιαίτερα δημιουργική περίοδο της ζωής του θρυλικού υπερήρωα (1992), κατά την οποία το σενάριο ήταν του Mark Waid, ο οποίος θεωρείται ως ο πιο δημοφιλής από όσους προσπάθησαν να ανανεώσουν του προφίλ του Flash. Ένα άλλο περιοδικό της Modern Times έφερε στη χώρα μας το mini-series «Marvel εναντίον DC», με την οποία ξεκίνησε το λεγόμενο «amalgam universe» των δύο κολοσσών των αμερικανικών comics. Πρόκειται για μια σειρά που παρά το πρωτότυπο θέμα της δεν κατόρθωσε να ενθουσιάσει την πλειοψηφία των αναγνωστών των δύο μεγάλων εταιρειών.
Μετρημένα στα δάκτυλα των χεριών ήταν και τα τεύχη του Batman που κυκλοφόρησαν από την Modern Times. Για την ιστορία, θα αναφέρουμε το mini-series με τίτλο «Οι εχθροί του Μπάτμαν» (Οκτώβριος 1997), ένα τεύχος με τις περιπέτειες της Batgirl, αλλά και ελάχιστα τεύχη του περιοδικού «Μπάτμαν, ο Σκοτεινός Ιππότης» (1998), οι περιπέτειες του οποίου διακρίνονταν για το noir ύφος τους και κυκλοφόρησαν για πρώτη φορά το 1997 στο αμερικανικό «Βatman: Legends of the Dark Knight».
Ολοκληρώνοντας την αναφορά μας στη Modern Times, θα πρέπει να αφιερώσουμε μερικές γραμμές στις αρκετές – αν και συχνά ημιτελείς – εκδόσεις των comics της Vertigo, της γνωστής θυγατρικής εταιρείας της DC Comics. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα τεύχη του «Μικρού Μάγου» που αποτελούν τη μεταφορά της διάσημης σειράς «Books of Magic», τους Αόρατους («Invisibles») του ιδιαίτερα καταξιωμένου Grant Morrison, καθώς και τα τεύχη του ονειρικού Sandman του πολυτάλαντου Neil Gaiman.
Το μέλλον των υπερηρώων
Κάπου εδώ φτάνουμε στο τέλος του αφιερώματός μας, που ουσιαστικά συμπίπτει με την κυκλοφορία του πρώτου comic της DC από την Anubis Comics. Αναφερόμαστε φυσικά στη μεταφορά σε comic του «Batman Begins». Αν και γενικότερα η παρουσία της DC Comics στη χώρα μας δε διακρίνεται για τη διάρκειά της ή την ποικιλία των τίτλων που κυκλοφόρησαν, το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι όλες οι εκδοτικές εταιρείες που τις τελευταίες δεκαετίες ανέλαβαν να μας ξεναγήσουν στο περίπλοκο, όσο και μαγευτικό σύμπαν των κλασικών υπερηρώων, κατόρθωσαν να μας χαρίσουν μοναδικές στιγμές μέσα από τεύχη που εντυπωσιάζουν με την ποιότητα τους.
Τα τελευταία χρόνια, οι υπερήρωες έχουν εδραιώσει τη θέση τους στις καρδιές των αναγνωστών, εγκαταλείποντας συχνά τις πολύχρωμες σελίδες των comics για να πρωταγωνιστήσουν σε κινηματογραφικές υπερπαραγωγές, τηλεοπτικές σειρές και videogames. Έχοντας πλέον απαλλαγεί από τη ρετσινιά του ευτελούς αναγνώσματος που τα συνόδευε εδώ και αρκετά χρόνια, τα comics κερδίζουν όλο και περισσότερους φίλους στη χώρα μας, γεγονός που μας κάνει να βλέπουμε το μέλλον των υπερηρώων με αισιοδοξία. Κάπου εδώ, θα ολοκληρώσουμε την παρουσίασή μας αυτή και θα ανανεώσουμε το ραντεβού μας σε… τέσσερις δεκαετίες περίπου, για το τρίτο μέρος του αφιερώματός μας στις ελληνικές εκδόσεις της DC Comics!