Hammer Film Productions. Οι μελετητές της έβδομης τέχνης αναγνωρίζουν στο όνομα αυτό μία από τις γονιμότερες εταιρείες παραγωγής ταινιών χαμηλού προϋπολογισμού. Οι μυημένοι στο χώρο του φανταστικού σινεμά, από την άλλη, αναγνωρίζουν την εταιρεία που έκανε τα όνειρά τους πραγματικότητα, που τους επέτρεψε να ταξιδέψουν νοερά σε κόσμους όπου τα πάντα μπορούν να συμβούν.
Για κάθε οπαδό των ταινιών τρόμου το όνομα Hammer είναι συνώνυμο με τον τρόμο. Οταν η βρετανική εταιρεία παραγωγής Hammer Film Productions ξεκίνησε τη μακρόχρονη πορεία της το 1934, κανείς – συμπεριλαμβανομένων και των δημιουργών της – δεν μπορούσε να φανταστεί την αλματώδη πορεία της σε ένα από τα πιο γοητευτικά κινηματογραφικά είδη και τη μετεξέλιξή της σε απόλυτο σύμβολο του χώρου. Γύρω στα 70 χρόνια μετά την ίδρυσή της, η Hammer έχει να επιδείξει ένα βιογραφικό που θα ζήλευαν ακόμα και τα μεγαλύτερα χολιγουντιανά στούντιο: 165 ταινίες και 23 τηλεοπτικές παραγωγές αποτελούν τα πετράδια του "στέμματος" της αδιαφιλονίκητης βασίλισσας του τρόμου, μίας εταιρείας που οι ρίζες της χρονολογούνται από τις αρχές του περασμένου αιώνα.
Ο αντίκτυπος που είχε η Hammer στην παγκόσμια κινηματογραφική βιομηχανία είναι τρομακτικός. Πάρα πολλές από τις ταινίες της συγκαταλέγονται ανάμεσα στις κλασικότερες του παγκόσμιου κινηματογράφου, όπως οι "Dracula 1958", "The Hound Of The Baskervilles", "The Mummy", "The Devil Rides Out" και "One Million Years B.C.". Επίσης, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως οι παραγωγές της Hammer αποτέλεσαν εφαλτήριο για την ανάδειξη δεκάδων διάσημων ηθοποιών που χωρίς αυτήν θα είχαν παραμείνει για πάντα στην αφάνεια. Τα πιο χαρακτηριστικά ονόματα είναι αυτά των Christopher Lee, Peter Cushing, Ursula Andress, Raquel Welch, Joan Collins και πολλών άλλων που κατάφεραν να αναρριχηθούν στις πρώτες θέσεις του παγκόσμιου τζετ σετ μέσω της παρουσίας τους σε ταινίες της Hammer. Εκτός των ηθοποιών όμως, υπήρξαν και σκηνοθέτες, όπως ο Terence Fisher, που το όνομά τους συνδέθηκε άρρηκτα με τη Hammer και μεγαλούργησαν.
Ηρθε η ώρα να εξετάσουμε από την αρχή, βήμα βήμα, την πορεία της Hammer προς την κορυφή και να ανακαλύψουμε τους λόγους που την οδήγησαν στην περίοπτη θέση που κατέχει στον παγκόσμιο κινηματογράφο.
The House οf Fright
Η εταιρεία Hammer Film Productions απέκτησε νομική υπόσταση το 1934. Το 1913, ένας Ισπανός, ονόματι Enrique Carreras, αγόρασε την πρώτη του κινηματογραφική αίθουσα. Ο Carreras, άτομο φιλόδοξο, αν και ιδιαίτερα ντροπαλό, παρακολούθησε σταδιακά την επένδυσή του να αποφέρει καρπούς και να εξελίσσεται σε μία αλυσίδα αιθουσών σε όλο το Λονδίνο, που ονομάστηκε "The Blue Halls". Εκείνη την εποχή ο Carreras γνωρίστηκε με έναν άνθρωπο με τον οποίο είχε αρκετά κοινά στοιχεία, τον William Hinds, ο οποίος διαχειριζόταν μία αλυσίδα κοσμηματοπωλείων. Ηταν και οι δύο φιλόδοξοι, άνθρωποι χαμηλών τόνων, με μία ευγενική αύρα να τους περιβάλει, όμως είχαν μία βασική διαφορά: ο Hinds, παρά την έμφυτη δειλία του, επιθυμούσε να γίνει εξωστρεφής. Ετσι, αποφάσισε να αγοράσει ένα θεατρικό πρακτορείο που προσέφερε δουλειά σε θεατρίνους, αγόρασε και νοίκιασε παραλιακά θέατρα που έδιναν καλοκαιρινές παραστάσεις, μάλιστα δεν έχανε ευκαιρία να ανεβαίνει και ο ίδιος στη σκηνή, επιδεικνύοντας το κωμικό ταλέντο του. Ο καλλιτεχνικός κόσμος γνώριζε τον Hinds με το ψευδώνυμο Will Hammer, όνομα το οποίο στη συνέχεια θα χαρίσει στην εταιρεία του και με το οποίο θα γραφτεί με μεγάλα γράμματα στην ιστορία της έβδομης τέχνης.
Τον Νοέμβριο του 1934, οι Enrique Carreras και Will Hammer αποφάσισαν να συγχωνεύσουν τις επιχειρηματικές δραστηριότητές τους δημιουργώντας την εταιρεία διανομής Exclusive Productions Ltd. Οι Will Hammer, Enrique Carreras, James Carreras και Anthony Hinds κράτησαν για τον εαυτό τους το γενικό πρόσταγμα στην εταιρεία, ενώ το διοικητικό συμβούλιο αποτελούνταν από τους George A Gillings, H Fraser Passmore, George Mozart και J Elder Wills. Το 1947 η εταιρεία πήρε το όνομα Hammer Film Productions και εισέβαλε στο χώρο της παραγωγής ταινιών. Το 1951 η Hammer Films ένωσε τις δυνάμεις της με μία αμερικανική εταιρεία παραγωγής, τη Lippert Pictures, Inc., που ανήκε σε έναν μεγάλο Αμερικανό πρωτοπόρο στο χώρο του θεάματος, τον Robert L Lippert. Η συγκεκριμένη κίνηση τακτικής επέτρεψε στη Hammer να εισέλθει και στην αμερικανική αγορά, μία από τις μεγαλύτερες στον κόσμο.
Οι πρώτες ταινίες
Η πρώτη ταινία που παρήγαγε η Hammer ήταν το "The Public Life Of Henry The Ninth" (1935), μία κωμωδία με πρωταγωνιστή τον Leonard Henry στο ρόλο ενός άνεργου καλλιτέχνη που καταφέρνει, ύστερα από πολλές προσπάθειες, να γίνει διάσημος. Η επόμενη ταινία της εταιρείας αποτέλεσε το πρώτο βήμα στο χώρο των ταινιών τρόμου. Ονομαζόταν "The Mystery Of The Marie Celeste" (1935 - AKA "Phantom Ship") και εξελισσόταν πάνω σε ένα καράβι κατά τη διάρκεια μίας καταιγίδας. Το πλήρωμα ανακάλυπτε ξαφνικά πως στο πλοίο βρισκόταν ένας δολοφόνος που είχε βάλει στόχο να τους εξοντώσει όλους, έναν προς έναν – είναι ξεκάθαρο πως από την ταινία αυτή επηρεάστηκε ο Steve Beck στη δημιουργία του "Ghostship". Η παρουσία του θρυλικού κινηματογραφικού Δράκουλα, Bela Lugosi, στο καστ της ταινίας αναμφίβολα της δίνει πρόσθετη αξία.
Ακολούθησε το "Song Of Freedom" (1936) με πρωταγωνιστή τον Paul Robeson στο ρόλο ενός γενναίου σκλάβου που γυρίζει στην πατρίδα του προκειμένου να σώσει το λαό του από τα νύχια των μάγων-γιατρών που τον τυραννούν. Τρεις ακόμη ταινίες ακολούθησαν προτού η εταιρεία μετονομαστεί σε Hammer Films: "The Bank Messenger Mystery", "Soldier Comrades" (1936 και οι δύο) και "Sporting Love" (1937). Οι ταινίες αυτές σήμαναν το τέλος της βρεφικής περιόδου της εταιρείας, καθώς ύστερα από αυτές και μέχρι το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου η Hammer έπαψε να υφίσταται ως εταιρεία παραγωγής ταινιών. Μετά τη λήξη του πολέμου, το 1947, η Hammer επαναδημιουργήθηκε με σκοπό να προσφέρει στήριξη σε βρετανικές παραγωγές χαμηλού προϋπολογισμού και πήρε τη μορφή που γνωρίζουμε μέχρι σήμερα. Να σημειώσουμε εδώ πως ήδη από τα χρόνια του μεσοπολέμου το βρετανικό κοινοβούλιο είχε θεσπίσει προστατευτικούς νόμους για την εγχώρια κινηματογραφική βιομηχανία. Οι νόμοι αυτοί προέβλεπαν πως ένα ποσοστό 30 έως 50% των ταινιών που προβάλλονταν, έπρεπε να είναι υποχρεωτικά βρετανικής παραγωγής.
Η πρώτη ταινία της ανακαινισμένης Hammer ήταν το μικρού μήκους φιλμ "River Patrol" (1948), ενώ στη συνέχεια παρήγαγε την πρώτη ταινία με θέμα τις περιπέτειες του ειδικού πράκτορα Dick Barton, χαρακτήρα που γεννήθηκε σε μία επιτυχημένη ραδιοφωνική εκπομπή της εποχής. Η ταινία ονομαζόταν "Dick Barton, Special Agent" (1948) και επικεντρωνόταν στην προσπάθεια του Barton να σταματήσει έναν παρανοϊκό τρομοκράτη που ήθελε να μολύνει τα βρετανικά νερά με μικρόβια! Το 1949, ο δυναμικός πράκτορας επιστρέφει στο "Dick Barton Strikes Back", όπου καλείται να αναμετρηθεί με διεθνείς τρομοκράτες που έχουν στη διάθεσή τους ατομικά όπλα και τη δυνατότητα να ισοπεδώσουν ολόκληρες πόλεις. Η κινηματογραφική εποποιία του Dick Barton ολοκληρώθηκε το 1950 με την ταινία "Dick Barton At Bay", στο οποίο ο Barton καταδιώκει το διεθνή πράκτορα Sergei Volkoff και τη διαβολική συμμορία του από σκληροπυρηνικούς κομμουνιστές. Ο Volkoff έχει απαγάγει έναν Βρετανό επιστήμονα με σκοπό να του αποσπάσει τα σχέδια της θανάσιμης ακτίνας που έχει κατασκευάσει και να τη χρησιμοποιήσει εναντίον των βρετανικών αεροσκαφών. Σε όλες τις ταινίες της τριλογίας του Barton είναι διάχυτη μία ψυχροπολεμική νοοτροπία, χαρακτηριστική της εποχής στην οποία γυρίστηκαν. Η σειρά ήταν ιδιαίτερα πετυχημένη και θα συνεχιζόταν, αν τον Ιούλιο του 1949 ένα τραγικό αυτοκινητικό ατύχημα δεν έκοβε το νήμα της ζωής του πρωταγωνιστή, Don Stannard.
Την ίδια εποχή, η Hammer δημιούργησε αρκετές ταινίες με κεντρικό θέμα σατανικούς κακούς, ιδιωτικούς ντετέκτιβ και ειδεχθή εγκλήματα. Ας αναφέρουμε ενδεικτικά τις εξής: "Celia: The Sinister Affair Of Poor Aunt Nora", "The Man In Black" (1949 αμφότερα), "Meet Simon Cherry" (1950) και το κλασικό "Room To Let" (1950). Το τελευταίο μάς μεταφέρει στο Λονδίνο του 1904, όπου μία οικογένεια υποψιάζεται πως ο γείτονάς τους, ο αινιγματικός Dr Fell, είναι στην πραγματικότητα ο Τζακ ο Αντεροβγάλτης! Είναι φανερό πως από τη συγκεκριμένη ταινία δανείστηκε ο Thomas Harris το ψευδώνυμο με το οποίο περιφερόταν στη Ρώμη ο Hannibal Lecter στο "Hannibal" και είναι εύκολο να καταλάβει κανείς το γιατί.
Από το 1951, η Hammer εγκαινιάζει μία σειρά από ταινίες που στοχεύουν στο αμερικανικό κοινό. Η πρώτη εξ αυτών είναι η ταινία μυστηρίου "Cloudburst" με πρωταγωνιστή έναν γνωστό χολιγουντιανό ηθοποιό, τον Robert Preston ("How The West Was Won", "Child's Play", "Victor/Victoria"). Στο "Cloudburst" ένας υπάλληλος του Υπουργείου Εξωτερικών καταδιώκει και δολοφονεί δύο κακοποιούς που σκότωσαν κατά λάθος τη γυναίκα του και στη συνέχεια προσπαθεί να αυτοκτονήσει. Μιλάμε για ένα πολύ σκοτεινό φίλμ, προάγγελο των μελλοντικών αριστουργημάτων της Hammer. Αλλες σημαντικές ταινίες της περιόδου που εξετάζουμε είναι οι "Whispering Smith Investigates" (1951), "The Saint's Girl Friday" (1953), "Man Bait", "Dead On Course" και "A Stolen Face" (όλες παραγωγής 1952 και σκηνοθετημένες από τον Terence Fisher). Στο "A Stolen Face", ένας πλαστικός χειρουργός ερωτεύεται μία πιανίστρια, η οποία όμως είναι ήδη νυμφευμένη με τον μάνατζέρ της. Στην απόγνωσή του, ο χειρουργός αποφασίζει να μεταμορφώσει μία ψυχοπαθή ασθενή του στη γυναίκα που αγαπά με τη βοήθεια της πλαστικής χειρουργικής, την οποία παντρεύεται στη συνέχεια. Οταν η αληθινή αγάπη του χωρίζει με τον αρραβωνιαστικό της και επιστρέφει κοντά του, ο χειρουργός ανακαλύπτει πως δεν είναι και τόσο εύκολο το να ξεφορτωθεί την παρανοϊκή γυναίκα του. Το φιλμ αποτελεί την απαρχή των σεναρίων με διεστραμμένους γιατρούς και επιστήμονες που θα κυριαρχήσει σε ένα μεγάλο ποσοστό των ταινιών τρόμου της Hammer στη συνέχεια.
Ο φύλακας της αβύσσου
Το πέρασμα της Hammer στο φανταστικό κινηματογράφο στον οποίο και μεγαλούργησε, έλαβε χώρα το 1955 με την κλασική ταινία sci-fi, "The Quatermass Xperiment" – AKA "The Creeping Unknown” –, βασισμένη στην ομώνυμη πετυχημένη σειρά του 1953 με κεντρικό χαρακτήρα τον καθηγητή Quatermass. Επόμενη προσπάθεια της εταιρείας στον ίδιο χώρο αποτέλεσε το "X The Unknown" (1956), στο οποίο ένα λασποειδές ραδιενεργό πλάσμα σαρώνει τους κατοίκους ενός σκωτσέζικου χωριού.
Το 1957 υπήρξε χρονιά-σταθμός για την πορεία της Hammer: ύστερα από μία έρευνα που είχαν κάνει οι υπεύθυνοί της, έβγαλαν το συμπέρασμα πως το κοινό αρέσκεται περισσότερο σε τέρατα με ανθρώπινες αδυναμίες και χαρακτηριστικά παρά σε εξώκοσμες οντότητες. Ξεκινώντας από αυτήν τη διαπίστωση, η Hammer "ξεσκόνισε" το θρυλικό χαρακτήρα της Mary Shelley, Frankenstein, και γύρισε την ταινία "The Curse Of Frankenstein" με την τριάδα καλλιτεχνών που έγραψε ιστορία στο χώρο, τους Peter Cushing, Christopher Lee και Terence Fisher. Η τεράστια εμπορική επιτυχία της ταινίας οδήγησε την εταιρεία ένα χρόνο αργότερα στη δημιουργία του "Dracula 1958" με το ίδιο συνεργείο και τους ίδιους πρωταγωνιστές. Η ταινία αυτή σφυρηλάτησε στο μυαλό των θεατών την εικόνα του Christopher Lee ως Κόμη Δράκουλα και του Peter Cushing στο ρόλο της αιώνιας νέμεσής του, του διαπρεπούς βαμπιρολόγου Dr Van Helsing. Ο Van Helsing, οπλισμένος με τα απαραίτητα σύνεργα – σκόρδο, σταυρούς, αγιασμό κ.λπ. – μετατράπηκε από εκείνη τη στιγμή σε μία cult φιγούρα που αντιμάχεται αέναα το κακό και ενσαρκώθηκε άπειρες φορές στη μεγάλη οθόνη, με τελευταία την ταινία "Van Helsing" της σημερινής εποχής.
Μετά το "Dracula 1958", το δίδυμο Christopher Lee και Peter Cushing πέρασε στη χρυσή εποχή του, ερμηνεύοντας μία σειρά από ρόλους κορυφαίων τεράτων και κυνηγών του κακού. Ο κατάλογος των ταινιών τους ατελείωτος – έτσι θα αναφερθούμε στους καλύτερους τίτλους: "The Revenge Of Frankenstein", "The Hound Of The Baskervilles", "The Mummy", The Brides Of Dracula", "House Of Fright", "Terror Of The Hatchet Man", "The Evil Of Frankenstein", "The Gorgon", "She", "Dracula: Prince Of Darkness", "Dracula Has Risen From The Grave", "Frankenstein Must Be Destroyed", "To The Devil A Daughter" και πλήθος άλλων αριστουργημάτων.
Εκτός του μεγάλου αριθμού ταινιών στο οποίο πρωταγωνίστησε το δίδυμο Lee - Cushing, η Hammer παρήγαγε μία σειρά πολύ ποιοτικών ταινιών τρόμου, όπως οι "Stranglers Of Bombay", "The Werewolf", "Terror Of The Tongs", "The Phantom Of The Opera", "The Devil Rides Out" και "The Nanny". Το 1980, η Hammer παρήγαγε την τελευταία ταινία της και έκτοτε δεν ξαναεμφανίστηκε στην παγκόσμια κινηματογραφική σκηνή, οι οπαδοί της όμως δεν πρέπει να απελπίζονται. Στις 10 Μαΐου του 2007 ανακοινώθηκε ότι η Hammer εξαγοράστηκε από τον John De Mol, ο οποίος επιθυμεί να αναβιώσει το έργο της εταιρίας. Πιο συγκεκριμένα, τον Απρίλιο του 2008 η νέα Hammer κυκλοφόρησε δωρεάν μέσω του MySpace 20 επεισόδια των 4 λεπτών μιας σύγχρονης ιστορίας με βρυκόλακες, ενώ για το φθινόπωρο του 2009 έχει προγραμματίσει την κυκλοφορία της ταινίας “The Wake Wood”. Επιπλέον, έχει αποκτήσει και τα δικαιώματα για το remake του Σουηδικού θρίλερ “Let the right one in”.
Άρα, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να ξαναδούμε ταινίες της αγαπημένης μας Hammer στο εγγύς μέλλον. Τι σημαίνει αυτό; Γοτθικά περιβάλλοντα, ανατριχιαστικά τέρατα που συμβολίζουν υποσυνείδητες φοβίες μας, πανέμορφες γυναίκες που μετατρέπουν με το φιλί τους την αγάπη σε θάνατο, παρανοϊκοί επιστήμονες που φιλοδοξούν να υπερβούν τους νόμους της φύσης, παρθένες που θυσιάζονται στις δυνάμεις του κακού, παραμορφωμένα πλάσματα - προϊόντα της αλόγιστης καταστροφής της φύσεως από τον άνθρωπο και πολλά άλλα θα παρελάσουν ξανά από τη μεγάλη οθόνη, προσφέροντάς μας απόλαυση και υποχρεώνοντάς μας να δοξολογούμε το όνομα της Hammer Productions.