Όταν σου ζητούν να γράψεις για τον Άρθουρ Κλαρκ, η πρώτη σου αντίδραση είναι να κυριευθείς από ενθουσιασμό. Σύντομα όμως σε καταλαμβάνει ένα είδος αμηχανίας, καθώς συνειδητοποιείς τι ακριβώς σημαίνει αυτό το όνομα. Για μια στιγμή, μια απ’αυτές τις στιγμές μου φαίνονται ατελείωτες, αντιλαμβάνεσαι ότι Άρθουρ Κλαρκ σημαίνει απλά και κυριολεκτικά... Επιστημονική Φαντασία. Καλείσαι να παρουσιάσεις ένα συγγραφέα που εδώ και πολλές δεκαετίες προσφέρει ασταμάτητα, με αστείρευτη έμπνευση, πραγματικά αριστουργήματα στο χώρο αυτόν της λογοτεχνίας, καλείσαι να παρουσιάσεις έναν επιστήμονα που έχει συμβάλει σε σημαντικές τεχνολογικές ανακαλύψεις, έναν ανθρωπιστή φιλόσοφο που στέλνει το μυαλό του αναγνώστη του σε ανώτερα επίπεδα. Ότι και να γράψει κανείς για τον εκπληκτικό αυτόν άνθρωπο, δεν μπορεί παρά να περιορίσει στον κόσμο των λέξεων αυτό που πραγματικά είναι. Όπως και κανείς δεν μπορεί να κατανοήσει το πνεύμα του, αν δεν διαβάσει τουλάχιστον δυο από τα φημισμένα βιβλία του.

Από μικρό παιδί ο Άρθουρ Κλαρκ έδειχνε την ξεχωριστή προσωπικότητά του, την υψηλή ευφυΐα του, τις “ασυνήθιστες” ανησυχίες του. Οι επιστημονικές μελέτες του στην αρχή και τα βιβλία του αργότερα προκαλούσαν πα΄ντα αίσθηση στους χώρους στους οποίους απευθύνονταν. Σύντομα καταξιώθηκε ως ένας λαμπρός Φυσικός και Αστρονόμος, ως ένας πολυτάλαντος συγγραφέας με θαυμάσιες ιδέες και ακόμα πιο θαυμάσιο τρόπο έκφρασής τους. Δεν είναι τυχαίο ότι μια από τις σημαντικότερες τροχιές γύρω από τη Γη φέρει το όνομά του, ούτε ότι η ανάπτυξη μιας από τις βασικότερες συσκευές του στρατιωτικού εξοπλισμού, το ραντάρ, οφείλεται στις επίπονες προσπάθειες της επιστημονικής ομάδας της οποίας ήταν επικεφαλής κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αν προσθέσουμε σ’αυτά και την υλοποίηση θεωριών και ιδεών που περιέγραφε στα βιβλία του πριν από πολλά, πολλά χρόνια, τότε φθάνουμε πια στο σημείο να του αποδίδουμε και ικανότητες προφήτη...

Ο Άρθουρ Κλαρκ έχει κερδίσει δίκαια με το μερίδιό του στην ιστορία και την εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού, τουλάχιστον για τούτο τον αιώνα. Γιατί, όπως λένε πολλοί κριτικοί, ο Κλαρκ γνωρίζει τον Άνθρωπο με ένα θαυμαστό τρόπο, απόλυτα ακριβή και εύστοχο. Μπορεί να προβλέψει την πορεία του αναλύοντας τα αισθήματα, τις σκέψεις, τους φόβους του. Όταν ασχοληθείς σοβαρά με τον Κλαρκ, βλέπεις ξαφνικά ότι σε φέρνει σε επαφή με το Άγνωστο, με δυνάμεις άπειρα ανώτερες από σένα, με φόβους και ένστικτα που χάνονται στα σκοτεινά βάθη της ψυχής κα του νου. Αγγίζεις επίπεδα που μπορούν να κάνουν τη σκέψη να εκραγεί και να εκτοξευθεί σε ανεξερεύνητους κόσμους πιθανοτήτων.

Τα βιβλία του είναι τα οχήματα που σε φέρνουν στο κατώφλι μιας πύλης που όλοι έχουμε κάπου μέσα μας, αλλά ελάχιστοι καταφέρνουμε να βρούμε. Το αν θα τη διασχίσουμε ή όχι το αφήνει σε μας, δίνοντας – διακριτικά πάντα – τη δική του άποψη, τη δική του πιθανότητα. Η “Αλήθεια” του αρέσει να λέει σε πολλά σημεία “όπως πάντα θα είναι πολύ πιο παράξενη...”

Ο Κλαρκ δεν αφήνει πίσω του μόνο γραπτά έργα. Το μεγαλύτερο επίτευγμά του, η πιο σημαντική δουλειά του, είναι το σενάριο και η κινηματογραφική ταινία που έκανε με τον Στάνλευ Κιούμπρικ, εν έτει 1968, με την οποία άφησε όλο τον κόσμο της 7ης τέχνης και εκατομμύρια θεατές με ανοικτό το στόμα – και το μυαλό: “2001 Η Οδύσσεια του Διαστήματος”. Όποιος έχει δει την ταινία αυτήν βρίσκει μέσα του, όσα χρόνια κι αν έχουν περάσει, μια αλλόκοτη αίσθηση, κάτι σαν συναισθηματική αναταραχή. Ο συνδυασμός εικόνας – ήχου που περιείχε η ταινία είναι κάτι το μοναδικό και, πέρα από τις άλλες επιδράσεις που είχε γενικά, σημάδεψε βαθιά και ανεξίτηλα το διαστημικό πρόγραμμα, τουλάχιστον των Ηνωμένων Πολιτειών. Το ίδιο και η νουβέλα που δημοσιεύθηκε στην τελική μορφή της λίγο μετά την προβολή της ταινίας και την οποία ο Κλαρκ συχνά έγραφε και διόρθωνε, αφού παρακολουθούσε ξανά ορισμένες σκηνές του κινηματογραφικού έργου.

Η ταινία εμφανίστηκε ένα περίπου χρόνο πριν ο Νηλ Άρμστρονγκ πατήσει το πόδι του στη Σελήνη. Διαδραματιζόταν δε ανάμεσα στους δορυφόρους του Δία, σε μια εποχή που αυτοί δεν ήταν παρά φωτεινά σημαδάκια στα τηλεσκόπια. Οι περισσότεροι Αμερικανοί αστροναύτες την είχαν δει πολλές φορές πριν πετάξουν στο διάστημα και είχαν επηρεασθεί τόσο πολύ, που συχνά ασυναίσθητα χρησιμοποιούσαν φράσεις του σεναρίου ή έκαναν κινήσεις όμοιες μ’αυτές των ηρώων. Αυτό που συγκλόνισε και τον Κλαρκ, όπως περιγράφει και ο ίδιος, ήταν η εκπληκτική ομοιότητα των εικόνων της ταινίας με τις φωτογραφίες που έστειλαν τα διαστημόπλοια “Βόγιατζερ” το 1979. Ήταν ένα  έξοχο παράδειγμα του διλήμματος “ποιός μιμήθηκε ποιον”. Η Τέχνη μια Φύση που δεν είχε “δει” ή η Φύση την Τέχνη των παιδιών της;

Το εκπληκτικότερο από όλα όμως είναι η περίπτωση του “Ματιού του Ιαπετού”, του μυστηριώδους δορυφόρου του Κρόνου. Ο Κλαρκ περιγράφει ένα περίεργο σχήμα πάνω στο δορυφόρο που γίνεται αντιληπτό καθώς τον πλησιάζει το διαστημόπλοιο “Ανακάλυψη”. Μια αστραφτερή λευκή έλλειψη, τέλεια συμμετρική που έμοιαζε με ένα τεράστιο και άδειο μάτι, πάνω στο σκούρο φόντο του δορυφόρου. Στο κέντρο βρισκόταν ένα μικροσκοπικό μαύρο σημείο που, όπως αποδείχτηκε, ήταν ένας από τους μαύρους Μονόλιθους, το περίφημο αντικείμενο του βιβλίου. Όταν ο “Βόγιατζερ 1” έστειλε τις πρώτες φωτογραφίες του Ιαπετού, δέκα χρόνια αργότερα, αυτές έδειξαν καθαρά ένα μεγάλο λευκό οβάλ με καθαρό περίγραμμα και μια μικροσκοπική μαύρη κουκκίδα στο κέντρο! Ο διάσημος αστροφυσικός Καρλ Σαγκάν του έστειλε αμέσως ένα αντίτυπο με την κρυφή σημείωση: “Σε σκεφτόμουν...”

Δεν έχει άδικο λοιπόν ο Κλαρκ, που αναφέρει σε πρόσφατο βιβλίο του ότι δεν φαίνονται πλέον καθαρά τα όρια μεταξύ φαντασίας και ιστορίας... Η “Οδύσσεια” δεν σταμάτησε εκεί. Ο Κλαρκ έγραψε δυο ακόμα βιβλία πάνω στο ίδιο “μονοπάτι” που αυτός θέλει να βλέπει περισσότερο σαν παραλλαγές στο ίδιο θέμα παρά σαν συνέχειες. Στην “Οδύσσεια 2” διαπραγματεύεται, πάλι πριν την εποχή του, το θέμα της συνεργασίας των δυο υπερδυνάμεων στο διάστημα και τον παραμερισμό κάθε πολιτικής ιδεολογίας και σκοπιμότητας μπροστά στο μέλλον της ανθρώπινης φυλής και την επιβίωση του πλανήτη μας. Δίνει επίσης με έναν υπέροχο τρόπο τη σχέση ενός επιστήμονα με την επόμενη γενιά ηλεκτρονικών υπολογιστών, με τεχνητή νοημοσύνη και ίσως, γιατί όχι, και αισθήματα. Η φιλοσοφική διάθεση, το χιούμορ, αυτός ο υπέροχος τρόπος, με τον οποίο παντρεύει την τεχνολογία, την επιστημονική γνώση με το μεταφυσικό και την αδυναμία της ανθρώπινης  ύπαρξης μπροστά σε δυνάμεις πέραν κάθε κατανόησης, κυριολεκτικά μαγεύει. Όσο για την “Οδύσσεια 3 2061” με πρωταγωνιστές του τους ίδιους αλλά γερασμένους ήρωες συνεχίζει το ταξίδι προς την αναζήτηση νέων οριζόντων, την ικανοποίηση της βασανιστικής δίψας του αιώνιου εξερευνητή, την προσδοκία της Αλήθειας, της Γνώσης. Ο κύκλος της “Οδύσσειας του Διαστήματος” κλείνει με μια νέα αρχή, με μια νέα Οδύσσεια λίγο διαφορετικών Οδυσσέων, πάντα με μια απροσδιόριστη μελαγχολία να πλανάται για όλα αυτά που έρχονται και φεύγουν χωρίς εμείς να μπορούμε να τα δούμε ποτέ...

Το έργο και τα οράματα μιας ζωής με λόγια

Ευτυχώς για όλους τους θαυμαστές του – και είναι πάρα πολλοί και φανατικοί και στην Ελλάδα – ο Άρθουρ Κλαρκ έχει καταγράψει όλο του το έργο και τα οράματα. Γράφει βιβλία από τότε που ήταν φοιτητής στην Αγγλία και συνεχίζει ακόμα και τώρα, στα βαθιά γεράματά του, στη Σρι Λάνκα, όπου έχει αποσυρθεί και ζει τα τελευταία χρόνια. Κυκλοφορεί μάλιστα με ένα φορητό υπολογιστή στα μέρη που αγαπά περισσότερο και γράφει εκεί “για να μην χάνει ούτε μια στιγμή έμπνευσης”...

Τα βιβλία που έχουν γίνει περισσότερο γνωστά πλησιάζουν τα τριάντα, ενώ υπάρχουν άλλα τόσα, πιο δυσεύρετα και λιγότερο διαδεδομένα. Όχι όμως και λιγότερο σημαντικά. Μεταξύ αυτών που έχουν “αφήσει εποχή” είναι το “Ραντεβού με τον Ράμα”, το οποίο κέρδισε και τρία από τα πιο φημισμένα βραβεία επιστημονικής φαντασίας: το Hugo, το Nebula και το John W. Campbell. Η υπόθεσή του φαίνεται απλή, αλλά εξελίσσεται με τέτοιο πλούτο εικόνων και ιδεών που αφυπνίζει και την πιο κοιμισμένη φαντασία. Ένα άγνωστο αντικείμενο πλησιάζει το Ηλιακό σύστημα και οι “συναγερμοί αρχίζουν να ηχούν σ’όλη τη Γη”. Μετά από μια πολύ πετυχημένη  απεικόνιση της συμπεριφοράς των διαφόρων ανθρώπινων ομάδων που βρίσκονται αντιμέτωποι με τον αιώνιο φόβο του ανθρώπου να συναντήσει και μια άλλη εφυΐα στο διάστημα, το μυστηριώδες διαστημόπλοιο προσεγγίζεται και αρχίζει να εξερευνάται. Οι περιγραφές που ακολουθούν δείχνουν ότι η φαντασία του κ Κλαρκ κινείται πραγματικά σε άλλους κόσμους, ασύλληπτους για τους κοινούς θνητούς.

Ένα άλλο βιβλίο που συζητήθηκε πολύ, κυρίως για την ασυνήθιστη πλοκή του, ήταν οι “Επικυρίαρχοι ή Το Τέλος Της Παιδικής Ηλικίας”. Ο Κλαρκ ασχολείται γενικά με το ίδιο θέμα, τη συνάντηση των ανθρώπων μια άλλη νοημοσύνη, αλλά κρύβει πολλές εκπλήξεις στον αναγνώστη. Με μια ροή γεγονότων που σε κρατά απορροφημένο στο βιβλίο, ο συγγραφέας περνάει το μήνυμα που χαρακτηρίζει τα περισσότερα έργα του: μπορεί να υπάρχουν πράγματα που να είναι πολύ πιο σημαντικά για την Ανθρωπότητα απ’αυτό που θεωρεί ως “επιβίωση” της ... Στους “Επικυρίαρχους” διαβάζετε για την τελευταία γενιά του Ανθρώπου και για τον ίδιο τον τελευταίο άνθρωπο...

Ένα  άλλο βιβλίο πιο... εξωγήινο είναι η “Πόλη και τα Άστρα” που διαδραματίζεται σε μια αυτοματοποιημένη και απολύτως απομακρυσμένη και απομονωμένη Πολιτεία, όπου όλα είναι προγραμματισμένα για εκατομμύρια χρόνια και τίποτα δεν μπορεί να πάει στραβά εκτός... Εκτός και αν ένας άνθρωπος βρεθεί σημαδεμένος από το πεπρωμένο του να νιώθει λίγο διαφορετικός, ανήσυχος, ερευνητικός. Ένας άνθρωπος που δεν διστάζει να ανατρέψει ακλόνητα πιστεύω και να ασχοληθεί με φοβερά ταμπού, πριν βρει το δρόμο προς κάποιο άλλο κόσμο, εκεί όπου του έλεγαν ότι δεν υπάρχει τίποτα, και να αρχίσει την αναζήτηση μιας απάντησης...

Υπάρχουν ακόμα η “Έξοδος”, ένα ταξίδι στον Άρη με λίγες πιθανότητες επιστροφής, το παλαιότερο “Αυτοκρατορία της Γης”, τα “Νησιά στον Ουρανό” που διηγείται την επίσκεψη ενός νεαρού στον γοητευτικό και επικίνδυνο κόσμο των διαστημικών σταθμών, με φοβερές λεπτομέρειες για τα ταξίδια στο διάστημα και τις συνθήκες σε μηδέν βαρύτητα, “Οι πηγές του Παραδείσου”, μια ιστορία που βασίζεται στη θεωρία των “Ανελκυστήρων Ηλεκτρομαγνητικών Πεδίων” και στην προσπάθεια του ανθρώπου να ξεπεράσει στην μηχανική τη Φύση. Ένα βιβλίο που ασχολείται με τη μαγεία των Ωκεανών και το μεγάλα μυστήρια που κρύβουν στα σπλάχνα τους είναι οι “Παράξενες Θάλασσες”, ενώ μια αριστουργηματική παρουσίαση ανθρωπίνων χαρακτήρων γίνεται στο “Ναυάγιο στην Σελήνη”.

Ο Άρθουρ Κλαρκ είναι όμως, όπως είπαμε, και επιστήμονας και φρόντισε να εκδώσει την ιστορία του...μέλλοντος, όπως την περιμένει αυτός από τη σκοπιά του, στο “Προέκταση στο Μέλλον”. Αυτός είναι πολύ απλά και συνοπτικά ο κόσμος του Άρθουρ Κλαρκ, ένας κόσμος που σίγουρα κακοποιείται βάναυσα από τα καλούπια των φράσεων. Είναι ένας κόσμος απέραντος και χωρίς όρια, χωρίς αρχή και τέλος, χωρίς απόλυτα. Μέσα σ’αυτόν τον κόσμο ο Κλαρκ αναζητεί και αυτός τις απαντήσεις στις ερωτήσεις που λίγο-πολύ κάποια στιγμή της εφήμερης ύπαρξής μας, μας βασανίζουν όλους.

Αυτός πιστεύει ότι μια απάντηση βρίσκεται ανάμεσα στα άστρα. “Κάποια μέρα” λέει “θα συναντήσουμε τους αδελφούς μας ή τους Κυρίους μας, ανάμεσα στα άστρα...”. Είμαι σίγουρος ότι εκείνη τη μέρα θα βρίσκεται κι αυτός εκεί...

Τα  έργα του Arthur Clarke κυκλοφορούν σε ελληνική μετάφραση από τις εκδόσεις Κάκτος και Κονιδάρη.

“Ο Κλαρκ γνωρίζει τον άνθρωπο με ένα θαυμαστό τρόπο, απόλυτα ακριβή και εύστοχο. Μπορεί να προβλέψει την πορεία του αναλύοντας τα αισθήματα, τις σκέψεις, τους φόβους του.”
 

Βιβλιογραφία

Νουβέλες

Prelude to Space (1951)
The Sands of Mars (1951)
Islands in the Sky (1952)
Against the Fall of Night (1953)

Childhood's End (1953)
Earthlight (1955)
The City and the Stars (1956)
The Deep Range (1957)
A Fall of Moondust (υποψήφια για Hugo) (1961)
Dolphin Island (1963)
Glide Path (1963)
2001: A Space Odyssey (1968)
Rendezvous with Rama (Βραβεία Hugo και Nebula ) (1972)
Imperial Earth (1975)

The Fountains of Paradise (Βραβεία Hugo και Nebula) (1979)
2010: Odyssey Two (1982)
The Songs of Distant Earth (1986)
2061: Odyssey Three (1988)
Cradle (1988) (με τον Gentry Lee)
Rama II (1989) (με τον Gentry Lee)
Beyond the Fall of Night (1990) (με τον Gregory Benford)
The Ghost from the Grand Banks (1990)
The Garden of Rama (1991) (με τον Gentry Lee)
Rama Revealed (1993) (με τον Gentry Lee)

The Hammer of God (1993)
Richter 10 (1996) (με τον Mike McQuay)
3001: The Final Odyssey (1997)
The Trigger (1999) (με τον Michael P. Kube-McDowell)
The Light of Other Days (2000) (με τον Stephen Baxter)
Time's Eye (2003) (με τον Stephen Baxter)
Sunstorm (2005) (με τον Stephen Baxter)
Firstborn (2007) (με τον Stephen Baxter)
The Last Theorem (2008) (με τον Frederik Pohl)

Σύντομα διηγήματα

Travel by Wire! (1937)
How We Went to Mars (1938)
Retreat from Earth (1938)
The Awakening (1942)
Whacky (1942)
Loophole (1946)
Rescue Party (1946)
Technical Error (αλλιώς The Reversed Man) (1946)

Castaway (1947)
The Fires Within (1947)
Inheritance (1947)
Nightfall (aka The Curse) (1947)
Breaking Strain (αλλιώς Thirty Seconds - Thirty Days) (1949)
The Forgotten Enemy (1949)
Hide-and-Seek (1949)
History Lesson (αλλιώς Expedition to Earth) (1949)
The Lion of Comarre (νουβέλα) (1949)
Transience (1949)

The Wall of Darkness (1949)
Guardian Angel (1950)
Nemesis (αλλιώς Exile of the Eons) (1950)
Time's Arrow (1950)
A Walk in the Dark (1950)
All the Time in the World (1951)
Earthlight (νουβέλα) (1951)
Holiday on the Moon (1951)
If I Forget Thee, Oh Earth (1951)
The Road to the Sea (αλλιώς Seeker of the Sphinx) (1951)

Second Dawn (1951)
The Sentinel (1951)
Superiority (1951)
Trouble with the Natives (1951)
Encounter in the Dawn (αλλιώς Encounter at Dawn) (1953)
Jupiter Five (αλλιώς Jupiter V) (1953)
The Nine Billion Names of God (1953)
The Other Tiger (1953)
The Parasite (1953)
The Possessed (1953)

Publicity Campaign (1953)
Reverie" (1953)
Armaments Race (1954)
The Deep Range (1954)
No Morning After (1954)
Patent Pending (1954)
Silence Please (αλλιώς Silence Please!) (1954)
Refugee (αλλιώς Royal Prerogative, ή This Earth of Majesty) (1955)
The Star (1955)
What Goes Up (αλλιώς What Goes Up...) (1955)

Big Game Hunt (αλλιώς The Reckless Ones) (1956)
The Pacifist (1956)
The Reluctant Orchid (1956)
Venture to the Moon (1956, 1957) (έξι σύντομα διηγήματα)
Cold War (1957)
Critical Mass (1957)
The Defenestration of Ermintrude Inch (1957)
Let There Be Light (1957)
The Man Who Ploughed the Sea (1957)
Moving Spirit (1957)

The Next Tenants (1957)
The Other Side of the Sky (1957)
Security Check (1957)
Sleeping Beauty (1957)
The Ultimate Melody (1957)
Cosmic Casanova (1958)
Out of the Sun (1958)
A Slight Case of Sunstroke (αλλιώς The Stroke of the Sun) (1958)
The Songs of Distant Earth (1958)
Who's There? (αλλιώς The Haunted Spacesuit) (1958)

Out of the Cradle, Endlessly Orbiting... (αλλιώς Out of the Cradle) (1959)
I Remember Babylon (1960)
Into the Comet (αλλιώς Inside the Comet) (1960)
Summertime on Icarus (αλλιώς The Hottest Piece of Real Estate in the Solar System) (1960)
Trouble with Time (αλλιώς Crime on Mars) (1960)
Before Eden (1961)
Death and the Senator (1961)
Hate (αλλιώς At the End of the Orbit) (1961)
Love that Universe (1961)
Saturn Rising (1961)

An Ape About the House (1962)
Dog Star (αλλιώς Moondog) (1962)
Maelstrom II (1962)
The Secret (αλλιώς The Secret of the Men in the Moon) (1963)
Dial F for Frankenstein (1964)
The Food of the Gods (1964)
The Shining Ones (1964)
The Wind from the Sun (αλλιώς Sunjammer) (1964)
The Last Command (1965)
The Light of Darkness (1966)

The Longest Science-Fiction Story Ever Told (αλλιώς A Recursion in Metastories) (1966)
Playback (1966)
The Cruel Sky (1967)
Herbert George Morley Roberts Wells, Esq. (1967)
Crusade (1968)
A Meeting with Medusa (βραβείο Nebula) (1971)
Neutron Tide (1970)
Quarantine (1977)
Reunion (1971)
Transit of Earth (1971)

When the Twerms Came (1972)
siseneG (1984)
On Golden Seas (1986)
The Steam-Powered Word Processor (1986)
The Hammer of God (1992)
The Wire Continuum (με τον Stephen Baxter) (1997)
Improving the Neighbourhood (1999)

Συλλογές σύντομων διηγημάτων

Expedition to Earth (1953)
Reach for Tomorrow (1956)
Tales from the White Hart (1957)
The Other Side of the Sky (1958)
Tales of Ten Worlds (1962)
The Nine Billion Names of God (1967)
Of Time and Stars (1972)
The Wind from the Sun (1972)

The Best of Arthur C. Clarke (1973)
The Sentinel (1983)
Tales From Planet Earth (1990)
More Than One Universe (1991)
The Collected Stories of Arthur C. Clarke (2001)

Διάφορα έργα

Interplanetary Flight: an introduction to astronautics, 1950
The Exploration of Space, 1951
The Coast of Coral, 1957
The Reefs of Taprobane; Underwater Adventures around Ceylon, 1957
The Making of a Moon: the Story of the Earth Satellite Program, 1957
Boy beneath the sea, 1958
The Challenge of the Space Ship: Previews of Tomorrow’s World, 1959
The Challenge of the Sea, 1960

Profiles of the Future; an Inquiry into the Limits of the Possible, 1962
The Treasure of the Great Reef, 1964
Voices from the Sky: Previews of the Coming Space Age, 1965
The Promise of Space, 1968
Into Space: a Young Person’s Guide to Space, by Arthur C. Clarke and Robert Silverberg, 1971
Report on Planet Three and Other Speculations, 1972
The Lost Worlds of 2001, 1972
Voice Across the Sea, 1975
The View from Serendip, 1977
The Odyssey File (αλληλογραφία με τον Peter Hyams), 1984

1984, Spring: a Choice of Futures, 1984
Ascent to Orbit, a Scientific Autobiography: The Technical Writings of Arthur C. Clarke, 1984
Astounding Days: A Science Fictional Autobiography, 1989
How the World Was One: Beyond the Global Village, 1992
By Space Possessed, 1993
The Snows of Olympus - A Garden on Mars, 1994
An Encyclopedia of Claims, Frauds, and Hoaxes of the Occult and Supernatural, 1995
Fractals: The Colors of Infinity, 1997
Arthur C. Clarke & Lord Dunsany: A Correspondence 1945-1956, 1998
Greetings, Carbon-Based Bipeds! : Collected Works 1934-1988, 1999

Profiles of the Future; an Inquiry into the Limits of the Possible, 1999
From Narnia to A Space Odyssey: The War of Ideas Between Arthur C. Clarke and C. S. Lewis, 2003
The Coming of the Space Age; famous accounts of man's probing of the universe, selected and edited by Arthur C. Clarke